PHÁT HIỆN LOÀI XÀ CẢNH LONG MỚI Ở PHÍA NAM VÙNG PATAGONIA, ARGENTINA

Các nhà cổ sinh vật học tại Argentina đã công bố việc mô tả một chi xà cảnh long mới mang tên Argentinonectes, với loài duy nhất được xác định là Argentinonectes calafatensis. Hóa thạch của loài này được tìm thấy trong các trầm tích thuộc Thành hệ Calafate, thuộc Tầng Maastricht muộn của Kỷ Phấn Trắng. Đây là một trong những phát hiện mới góp phần làm rõ sự đa dạng của Họ Elasmosauridae vào giai đoạn cuối cùng trước khi khủng long phi điểu và nhiều sinh vật biển tuyệt chủng.

Hóa thạch mẫu định danh của Argentinonectes.

Mẫu định danh, ký số MPM-PV 1002, được phát hiện tại bờ Đông Nam hồ Argentino, miền Nam Patagonia. Hóa thạch bao gồm nhiều phần của bộ xương sau hộp sọ như bốn đốt sống cổ, hai đốt sống ngực trước, mười tám đốt sống lưng, ba đốt sống hông, hai mươi tám đốt sống đuôi, nhiều xương sườn, phần xương bụng, gần như trọn vẹn đai vai, phần đầu xương chậu và các chi trước - sau. Sau khi khai quật, mẫu vật được chuyển về Bảo tàng Khoa học Tự nhiên Argentina tại Buenos Aires để bảo tồn và nghiên cứu. 

Tên chi Argentinonectes được ghép từ tên hồ Argentino, nơi phát hiện hóa thạch và từ tiếng Hy Lạp "nectes", nghĩa là "kẻ bơi lội". Danh pháp loài calafatensis được đặt theo tên thị trấn El Calafate, nằm cách khu vực khai quật khoảng 20km. Việc đặt tên phản ánh đặc điểm địa lý của vùng Patagonia, nơi nhiều loài bò sát biển cuối Kỷ Phấn Trắng đã được tìm thấy. 

Thành hệ Calafate nơi chứa hóa thạch là một môi trường biển nông ven bờ, phủ lên Thành hệ Chorrillo. Tại đây, các nhà địa chất ghi nhận sự phong phú của hóa thạch động vật không xương sống như hai mảnh vỏ, ốc biển và tay cuộn. Các lớp trầm tích cùng tuổi cũng xuất hiện rộng rãi tại Patagonia, cho thấy khu vực này từng là một vùng biển nông trải dài trong giai đoạn cuối Kỷ Phấn Trắng. 

Phân tích phát sinh loài do Novas và cộng sự (2026) thực hiện cho thấy Argentinonectes thuộc nhánh Weddellonectia trong Họ Elasmosauridae, và có quan hệ gần gũi nhất với chi Chubutinectes. Kết quả này được xây dựng dựa trên bộ dữ liệu của Benson & Druckenmiller (2014), vốn là một trong những cơ sở phân loại quan trọng của các xà cảnh long. 

Việc mô tả Argentinonectes calafatensis không chỉ bổ sung thêm một đại diện mới cho nhóm xà cảnh long cuối Kỷ Phấn Trắng, mà còn cung cấp dữ liệu giải phẫu quan trọng về vùng thân và đuôi của xà cảnh long, những phần cơ thể thường ít được bảo tồn trọn vẹn trong hóa thạch. Phát hiện này góp phần làm sáng tỏ hơn cấu trúc cơ thể và sự tiến hóa của các loài bò sát biển tại Nam bán cầu trong giai đoạn cuối cùng của Đại Trung sinh.

Nguồn: Fernando E. Novas, Julia D’Angelo, Federico Agnolín, Rodrigo Otero, Jordi Garcia Marsà, Silvio Casadio. Kenneth Lacovara, Marcelo Isasi, "NEW PLESIOSAUR FROM THE UPPERMOST CRETACEOUS OF PATAGONIA SHEDS LIGHT ON THORACIC AND CAUDAL ANATOMY IN PLESIOSAURS" / Creataceous Research.