PHÁT HIỆN HÓA THẠCH CÁ MẬP KHỔNG LỒ CỔ NHẤT TẠI ÚC

Các nhà cổ sinh vật học vừa công bố phát hiện những đốt sống hóa thạch khổng lồ của một loài cá mập thuộc Bộ Lamniformes, sống cách đây khoảng 115 triệu năm tại vùng biển nằm ở phía Bắc nước Úc ngày nay. Kết quả nghiên cứu cho thấy nhóm cá mập này đã đạt đến kích thước cơ thể khổng lồ sớm hơn khoảng 15 triệu năm so với hiểu biết trước đây.

Tranh minh họa loài cá mập khổng lồ (chưa đặt tên) mới phát hiện tại Úc, khi đang bơi cạnh một con xà cảnh long. Tranh của Polyanna von Knorring.

Bộ Lamniformes (tiếng Việt là Bộ Cá nhám thu) bao gồm nhiều loài cá mập quen thuộc như cá mập trắng lớn và cá mập mako, cũng như các loài ít phổ biến hơn như cá mập yêu tinh hay cá mập miệng lớn (megamouth shark). Những hóa thạch mới phát hiện cho thấy tổ tiên cổ xưa của nhóm này từng giữ vị trí đỉnh chuỗi thức ăn trong đại dương của Thời đại Khủng long, cạnh tranh trực tiếp với các loài bò sát biển khổng lồ.

Theo mô tả, năm đốt sống được tìm thấy có đường kính hơn 12cm, lớn hơn đáng kể so với đốt sống của cá mập trắng trưởng thành hiện nay (khoảng 8cm). Hình thái của chúng cho phép xác định đây là hóa thạch của một loài thuộc Họ Cardabiodontidae, nhóm cá mập săn mồi cỡ lớn từng tồn tại khoảng 100 triệu năm trước. Tuy nhiên, mẫu vật mới tại Darwin, Úc lại sớm hơn khoảng 15 triệu năm so với dữ liệu hóa thạch sớm nhất từng được tìm thấy trước đây của Họ Cardabiodontidae, cho thấy kích thước khổng lồ đã xuất hiện rất sớm trong quá trình tiến hóa của nhóm này.

Dựa trên kích thước đốt sống, nhóm nghiên cứu ước tính cá mập cổ đại này dài khoảng 6-8 mét và nặng hơn 3 tấn. Kích thước này tương đương với nhiều loài bò sát biển cùng thời, cho thấy chúng là một trong những động vật săn mồi lớn nhất tại vùng biển Tethys cổ đại, nơi ngày nay là bờ biển phía Bắc nước Úc.

Khu vực Darwin ngày nay từng là đáy biển của đại dương Tethys, nơi lưu giữ nhiều hóa thạch của xà cảnh long, ngư long và các loài cá lớn. Việc phát hiện thêm hóa thạch cá mập khổng lồ tại đây tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của các điểm khảo cổ học ở Úc trong việc tái dựng hệ sinh thái biển thời kỳ khủng long.

Tiến sĩ Mohamad Bazzi (Đại học Stanford), tác giả chính của nghiên cứu, cho biết phát hiện này chứng minh rằng kích thước cơ thể khổng lồ là đặc điểm tiến hóa rất sớm của cá mập thuộc Bộ Lamniformes. Ông nhấn mạnh rằng loài cá mập này đã chiếm lĩnh vị trí săn mồi hàng đầu ngay từ giai đoạn đầu trong lịch sử tiến hóa của nhóm.

Đồng tác giả Mikael Siversson (Bảo tàng Tây Úc) cho rằng việc các hóa thạch được tìm thấy ở vùng nước nông cổ đại giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về cấu trúc mạng lưới thức ăn thời kỳ đó. Ông cũng nhấn mạnh rằng mỗi phát hiện mới đều góp phần làm sáng tỏ bức tranh về đại dương cổ và những sinh vật từng thống trị nơi đây.