TÌM THẤY LÔNG CHIM 66 TRIỆU NĂM TUỔI TRONG PHÂN KHỦNG LONG HÓA THẠCH

Các nhà cổ sinh vật học tại Montana (Mỹ) vừa công bố phát hiện hiếm có: những chiếc lông chim được bảo tồn đặc biệt tốt bên trong một mẫu phân hóa thạch của khủng long phi điểu, có niên đại 66 triệu năm. Phát hiện này mở ra một góc nhìn mới về sự tiến hóa của lông chim và các mối quan hệ săn mồi - con mồi vào cuối Kỷ Phấn Trắng.

Trong khi một số loài khủng long được cho là sở hữu lớp lông vũ dạng tơ hoặc lông tơ mềm (thể hiện trong hình minh họa này qua những chiếc gai màu vàng trên cổ của con Nanotyrannus), thì các loài chim cổ đại (chẳng hạn như con nằm trong miệng Nanotyrannus) nhiều khả năng đã có bộ lông tương tự như chim ngày nay. Tranh của Andrey Atuchin.

Theo nhóm nghiên cứu, hóa thạch phân (coprolite) được tìm thấy năm 2016 tại Thành hệ Hell Creek. Mẫu vật thuộc về một loài khủng long ăn thịt cỡ lớn, có thể là Tyrannosaurus rex hoặc Nanotyrannus. Bên trong coprolite, các nhà khoa học ghi nhận nhiều loại vật liệu sinh học: lông chim, vảy cá sấu hỏa tiễn (gar) và xương của một loài chim lặn cổ đại thuộc nhóm Hesperornithiformes, họ hàng gần của các loài chim hiện đại sống sót sau sự kiện tuyệt chủng cuối kỷ Phấn Trắng.

Đáng chú ý, đây là những chiếc lông Hesperornithiformes đầu tiên từng được nhận diện trong hồ sơ hóa thạch. Chúng thể hiện sự chuyển tiếp về mặt tiến hóa: một số lông có cấu trúc hiện đại, chống nước, tương tự lông của các loài chim ngày nay; trong khi những chiếc khác lại nhỏ, mịn và mang đặc điểm nguyên thủy giống lông của các loài khủng long có lông tơ.

Một trong các chiếc lông lộ ra trên bề mặt coprolite có cấu trúc trục lông hình vuông với phần lõi xốp, đặc điểm chỉ thấy ở chim hiện đại và tổ tiên gần nhất của chúng. Theo nhóm nghiên cứu, chưa có lông nào từ Đại Trung Sinh mang đầy đủ đặc điểm này. Bằng chứng gần nhất từng được ghi nhận trước đây đến từ giai đoạn Thủy Tân sớm ở Đan Mạch, trẻ hơn khoảng 10 triệu năm so với mẫu vật Hell Creek.

Lông vũ hóa thạch của một loài chim thuộc nhóm Hesperornithiformes lộ ra trên bề mặt mẫu phân hóa thạch 66 triệu năm tuổi. Nguồn: O’Connor et al.

Phát hiện này cũng góp phần làm rõ câu hỏi vì sao một số nhóm chim sống sót qua sự kiện tuyệt chủng, trong khi những nhóm khác, như Hesperornithiformes, lại biến mất. Dù đều sống gần môi trường nước, các loài chim lặn cổ này vẫn không vượt qua được thảm họa toàn cầu. Các nhà khoa học cho rằng đặc điểm lông và cách chúng thay lông có thể là yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh tồn của từng nhóm chim trong giai đoạn biến động mạnh cuối kỷ Phấn Trắng.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Current Biology, cung cấp một trong những bằng chứng trực tiếp hiếm hoi về tương tác săn mồi giữa khủng long và chim cổ đại, đồng thời bổ sung dữ liệu quan trọng về sự tiến hóa của lông, một đặc điểm sinh học then chốt của các loài chim hiện đại.