CHIẾN LƯỢC CHĂM SÓC CON NON KHÁC BIỆT CỦA KHỦNG LONG CÓ TÁC ĐỘNG MẠNH MẼ ĐẾN HỆ SINH THÁI CỔ ĐẠI

Các nhà khoa học vừa đưa ra một góc nhìn mới về cách khủng long tương tác với môi trường sống của chúng trong Đại Trung sinh. Nghiên cứu do nhà cổ sinh vật học Thomas R. Holtz Jr. (Đại học Maryland) thực hiện cho thấy chiến lược sinh sản và nuôi con của khủng long có thể đã tạo ra những tác động sinh thái sâu rộng, khác biệt đáng kể so với các loài thú hiện đại.

Khủng long có chiến lược chăm sóc con non rất khác biệt so với động vật có vú.

Theo Holtz, nhiều người thường so sánh khủng long với thú vì cả hai đều là nhóm động vật thống trị trên cạn trong thời đại của mình. Tuy nhiên, điểm khác biệt quan trọng nằm ở chiến lược sinh sản và chăm sóc con non. Trong khi thú non phụ thuộc mạnh mẽ vào mẹ cho đến khi gần trưởng thành, khủng long lại có mô hình nuôi con “tự lập sớm”, tạo ra những hệ quả sinh thái hoàn toàn khác.

Ở các loài thú, con non thường ăn cùng loại thức ăn, sống trong cùng môi trường và được bảo vệ bởi mẹ trong thời gian dài. Holtz mô tả đây là dạng “chăm sóc kiểu trực thăng”, khi con mẹ đảm nhận phần lớn hoạt động kiếm ăn và bảo vệ. Ví dụ, hổ mẹ vẫn săn mồi cho những con con có kích thước gần bằng mình, còn voi con tiếp tục theo mẹ trong nhiều năm.

Ngược lại, bằng chứng hóa thạch cho thấy khủng long non tách khỏi bố mẹ chỉ sau vài tháng đến một năm. Chúng di chuyển theo nhóm gồm các cá thể cùng độ tuổi, tự kiếm ăn và tự bảo vệ lẫn nhau. Holtz so sánh mô hình này với cá sấu hiện đại: cá sấu mẹ bảo vệ con trong thời gian ngắn, sau đó con non tản đi và sống độc lập trong nhiều năm trước khi trưởng thành.

Các hóa thạch từng được phát hiện cho thấy nhiều nhóm khủng long non được bảo tồn cùng nhau mà không có dấu vết của cá thể trưởng thành. Điều này củng cố giả thuyết rằng khủng long non sống theo bầy riêng biệt, hoạt động độc lập với cha mẹ ngay từ giai đoạn đầu đời.

Chiến lược sinh sản của khủng long, đẻ trứng với số lượng lớn và lặp lại thường xuyên, giúp tăng cơ hội sống sót của thế hệ sau mà không cần đầu tư nhiều vào chăm sóc. Sự tách biệt sớm giữa con non và con trưởng thành, kết hợp với sự khác biệt lớn về kích thước trong quá trình phát triển, dẫn đến việc mỗi giai đoạn tuổi của khủng long chiếm một "hốc sinh thái" khác nhau.

Holtz cho biết một cá thể Brachiosaurus non có kích thước tương đương con cừu không thể tiếp cận nguồn thức ăn ở độ cao 10m như cá thể trưởng thành. Khi lớn dần từ kích thước chó, ngựa, hươu cao cổ cho đến khi đạt kích thước khổng lồ, vai trò sinh thái của chúng thay đổi liên tục. Điều này khiến một loài khủng long có thể đảm nhiệm nhiều chức năng sinh thái khác nhau trong suốt vòng đời.

Khi tính toán lại số lượng “loài chức năng”, tức các nhóm cá thể có vai trò sinh thái khác nhau, Holtz nhận thấy các quần xã khủng long có thể đa dạng hơn so với quần xã thú hiện đại, nếu tính cả sự phân hóa theo độ tuổi. Điều này thách thức quan điểm phổ biến rằng hệ sinh thái thời nay đa dạng hơn vì có nhiều loài hơn.

Để giải thích cách các hệ sinh thái cổ đại có thể hỗ trợ số lượng lớn vai trò sinh thái như vậy, Holtz đưa ra hai khả năng. Thứ nhất, môi trường Đại Trung sinh có thể giàu năng suất sinh học hơn nhờ nhiệt độ cao và nồng độ carbon dioxide lớn, giúp thực vật phát triển mạnh. Thứ hai, khủng long có thể có tốc độ trao đổi chất thấp hơn thú cùng kích thước, khiến chúng cần ít năng lượng hơn.

Holtz nhấn mạnh rằng những kết luận này không nhất thiết chứng minh hệ sinh thái khủng long đa dạng hơn hệ sinh thái thú hiện đại, mà cho thấy sự đa dạng có thể được thể hiện theo những cách mà các nhà khoa học trước đây chưa chú ý. Ông cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu mô hình phân chia ổ sinh thái theo độ tuổi để hiểu rõ hơn về thế giới khủng long và sự chuyển đổi sang hệ sinh thái hiện đại.

Nghiên cứu được công bố trên tập san Italian Journal of Geosciences, góp phần mở rộng hiểu biết về cách khủng long vận hành trong môi trường tự nhiên và nhấn mạnh rằng chúng không thể được xem như “phiên bản bò sát của thú”, mà là một nhóm động vật độc đáo với chiến lược sinh thái riêng biệt.