PHÁT HIỆN HỌ HÀNG CỦA SPINOSAURUS TẠI THÁI LAN

Một nhóm nghiên cứu tại Thái Lan vừa công bố những phân tích mới về hóa thạch của một loài khủng long thuộc Họ Đại long xương gai (Spinosauridae), sống cách đây khoảng 125 triệu năm. Mẫu vật có chiều dài khi còn sống ước tính khoảng 7–8 mét, được phát hiện tại vùng Đông Bắc Thái Lan và được đánh giá là một trong những bộ xương đại long xương gai đầy đủ nhất từng tìm thấy ở châu Á. Các phần còn lại bao gồm đốt sống cổ, xương chậu và một phần đuôi, cho phép các nhà khoa học xác định rõ hơn đặc điểm giải phẫu của nhóm khủng long ăn thịt chuyên bắt cá này.

Tranh minh họa cảnh loài đại long xương gai ở Sam Ran săn mồi. Tranh của Kmonvich Lawan.

Họ Đại long xương gai là nhóm khủng long chân thú có mõm dài, răng giống cá sấu và ở nhiều loài có cấu trúc gai lưng phát triển. Theo nhóm nghiên cứu, mẫu vật Thái Lan thuộc Phân họ Spinosaurinae, nhóm bao gồm cả chi Spinosaurus nổi tiếng từ Bắc Phi, với chiều dài ước tính có thể lên tới 15 mét và được cho là có khả năng bơi lặn giỏi. Mẫu vật này được phát hiện lần đầu vào năm 2004 và đã trải qua nhiều giai đoạn nghiên cứu trước khi được phân tích chi tiết trong báo cáo mới.

Theo Adun Samathi, giảng viên tại Viện Nghiên cứu Thực vật Walai Rukhavej và Đại học Mahasarakham, phát hiện này giúp làm rõ hơn hình thái và sự tiến hóa của các đại long xương gai tại châu Á. Ông cho biết hóa thạch cho thấy mức độ đa dạng của khủng long ở Đông Nam Á cao hơn so với nhận thức trước đây, đồng thời góp phần hiểu rõ cách các loài săn cá đặc biệt này phân bố trên toàn cầu. Samathi đã trình bày kết quả tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Cổ sinh vật có xương sống năm 2025 ở Birmingham, Anh. Nghiên cứu hiện chưa được bình duyệt và vẫn đang trong quá trình chuẩn bị để gửi đăng tạp chí.

Loài khủng long mới chưa được đặt tên chính thức, nhưng nhóm nghiên cứu tạm gọi là “đại long xương gai Sam Ran”, theo địa điểm Sam Ran thuộc hệ tầng Khok Kruat, nơi hóa thạch được tìm thấy. Nhóm nhanh chóng xác định đây là đại long xương gai nhờ các đặc điểm đặc trưng như đốt sống cổ kéo dài và các gai lưng cao. Tuy nhiên, mẫu vật cũng có những điểm khác biệt so với các loài đã biết, chẳng hạn gai lưng ngắn hơn Spinosaurus và đuôi dạng mái chèo rõ hơn so với Ichthyovenator từ Lào, quốc gia giáp Thái Lan.

Dựa trên các đặc điểm giải phẫu, nhóm nghiên cứu cho rằng đại long xương gai Sam Ran có quan hệ gần Spinosaurus ở Bắc Phi hơn so với Ichthyovenator ở Lào. Tuy vậy, Samathi nhấn mạnh rằng sự tiến hóa của các đại long xương gai châu Á vẫn còn nhiều điểm chưa chắc chắn và các kết luận hiện tại chỉ mang tính sơ bộ.

Phân tích địa tầng cho thấy cá thể này chết bên cạnh một dòng sông nông trước khi một phần cơ thể được hóa thạch. Samathi cho rằng loài này có thể không biết bơi, nhưng có mối liên hệ chặt chẽ với hệ sinh thái sông ngòi, nơi tập trung nhiều loài cá và động vật nước ngọt. Ông mô tả môi trường sống thời kỳ đó là vùng đất khô đến bán khô hạn, với sông chảy nhẹ và thỉnh thoảng xảy ra lũ. Khu vực này cũng ghi nhận hóa thạch của cá mập nước ngọt, cá xương, rùa, cá sấu và một số loài khủng long khác thuộc các nhóm như Sauropoda và Iguanodontia.

Phát hiện mới không chỉ bổ sung dữ liệu về đại long xương gai tại châu Á mà còn góp phần hoàn thiện bức tranh về sự phân bố và đa dạng của nhóm khủng long săn cá này trong kỷ Phấn Trắng. Các nhà nghiên cứu kỳ vọng những phân tích tiếp theo sẽ giúp xác định rõ hơn vị trí tiến hóa của loài trong cây phát sinh của Họ Đại long xương gai và làm sáng tỏ lịch sử sinh thái của khu vực Đông Nam Á thời tiền sử.