CÚC ĐÁ ĐÃ SỐNG SÓT SAU THẢM HỌA TUYỆT CHỦNG PHẤN TRẮNG - CỔ CẬN

Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Scientific Reports cho thấy các loài ammonite (cúc đá), những động vật thân mềm có vỏ xoắn liên quan đến bạch tuộc và mực hiện đại, có thể đã sống sót sau vụ va chạm thiên thạch cách đây 66 triệu năm, sự kiện từng được cho là đã quét sạch hoàn toàn nhóm sinh vật này cùng với khủng long phi điểu. Phát hiện này đặt ra câu hỏi mới về nguyên nhân thực sự khiến ammonite biến mất sau đó.

Cúc đá đã sống sót lâu hơn chúng ta tưởng. Ảnh: Hakai Magazine.

Nhóm nghiên cứu do Giáo sư Marcin Machalski thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan dẫn đầu đã khảo sát các hóa thạch ammonite mới tìm thấy tại Stevns Klint, Đan Mạch. Vách đá ven biển dài 15 km này là Di sản Thế giới UNESCO, nổi tiếng với lớp ranh giới K–Pg được bảo tồn rõ rệt, đánh dấu thời điểm xảy ra sự kiện tuyệt chủng hàng loạt cuối Kỷ Phấn Trắng.

Các hóa thạch ammonite được phát hiện nằm phía trên lớp ranh giới này. Trong cổ sinh vật học, điều này có thể mang hai ý nghĩa: hoặc ammonite thực sự sống sót sau sự kiện va chạm, hoặc đây là "hóa thạch zombie", tức những mẫu vật cổ hơn bị xói mòn và tái lắng đọng vào lớp đá trẻ hơn. Để phân biệt hai khả năng, nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân tích vi cấu trúc trầm tích bằng kính hiển vi công suất cao.

Kết quả cho thấy lớp bùn bên trong vỏ ammonite chứa số lượng lớn gai xốp (spicule) của bọt biển, đặc trưng cho đá vôi Danian, giai đoạn sớm nhất của Kỷ Cổ Cận. Đồng thời, gần như không có bryozoa, nhóm sinh vật phổ biến trong đá phấn kỷ Phấn Trắng nhưng hiếm gặp trong đá Danian. Điều này cho thấy ammonite đã sống và bơi trong môi trường biển hậu tuyệt chủng, thay vì chỉ là hóa thạch tái lắng đọng.

Nếu kết luận này chính xác, nó giải quyết một bí ẩn nhưng đồng thời mở ra một bí ẩn khác. Một số nghiên cứu trước đây từng gợi ý rằng ammonite có thể tồn tại thêm khoảng 68.000 năm sau vụ va chạm tiểu hành tinh. Tuy nhiên, nếu sự kiện va chạm không phải là nguyên nhân trực tiếp khiến chúng tuyệt chủng, câu hỏi đặt ra là điều gì đã thực sự xóa sổ nhóm sinh vật này.

Các tác giả nghiên cứu cho biết phát hiện mới xác nhận sự tồn tại của ammonite trong giai đoạn Danian đối với phần lớn hệ động vật thuộc lớp đá vôi Cerithium. Điều này thúc đẩy nhu cầu nghiên cứu sâu hơn để xác định nguyên nhân cuối cùng dẫn đến sự biến mất của những ammonite cuối cùng trên Trái Đất.

Nguồn: Paul Arnold, "Ammonites survived asteroid impact that killed off dinosaurs, new evidence suggests" / Phys.