TÌM THẤY BÒ SÁT BIỂN CỔ KỶ TAM ĐIỆP VỚI 42 ĐỐT SỐNG CỔ TẠI TRUNG QUỐC

Các nhà cổ sinh vật học vừa công bố phát hiện một loài bò sát biển có cổ dài đặc biệt tại Trung Quốc, hé lộ thêm những mảnh ghép quan trọng về tiến hóa của nhóm sauropterygia trong Kỷ Tam Điệp. Loài mới này được đặt tên là Lijiangosaurus yongshengensis, với đặc điểm nổi bật là sở hữu tới 42 đốt sống cổ, một con số vượt xa nhiều loài cùng thời.

Theo nhóm nghiên cứu thuộc Viện Cổ sinh vật học và Cổ nhân học động vật có xương sống, Lijiangosaurus yongshengensis sống trong các vùng biển thuộc Thế Tam Điệp giữa, cách đây khoảng 247-241 triệu năm. Đây là một loài thuộc nhóm huyễn long (Nothosauria), tức các bò sát biển có bốn chi dạng mái chèo, hộp sọ dẹt và răng hình nón mảnh, thích hợp để săn bắt cá và mực.

Lijiangosaurus yongshengensis (chính giữa) và một số huyễn long sống cùng thời. Tranh của Kelai Li.

Các loài huyễn long nói chung có thể đạt chiều dài tới 7 mét, nhưng cá thể Lijiangosaurus được phục dựng có chiều dài cơ thể chỉ khoảng 2,5 mét, cùng hộp sọ nhỏ. Điểm khác biệt lớn nhất là chiếc cổ dài bất thường với 42 đốt sống, gấp đôi số lượng thường thấy ở các loài thằn lằn mái chèo (Sauropterygia) cùng thời.

Các nhà khoa học cho biết, trong tiến hóa của nhóm Sauropterygia, hiện tượng kéo dài cổ thường gắn liền với nhóm Plesiosauria (xà cảnh long, hay thằn lằn cổ rắn), những loài bò sát biển nổi tiếng với chiếc cổ dài ngoạn mục. Việc phát hiện Lijiangosaurus chứng minh rằng đặc điểm này đã xuất hiện sớm hơn, ngay trong các loài tổ tiên thuộc nhóm nothosaur và pistosaur.

Mẫu hóa thạch được tìm thấy tại một địa điểm mới thuộc Thành hệ Beiya, tỉnh Vân Nam, gần khu vực phía Đông cao nguyên Tây Tạng và miền Bắc Myanmar. Đây là khu vực khác biệt so với các vùng giàu hóa thạch đã biết trước đó ở ranh giới Vân Nam - Quý Châu, cho thấy sự đa dạng địa lý của các loài bò sát biển Kỷ Tam Điệp.

Ngoài đặc điểm cổ dài, Lijiangosaurus yongshengensis còn sở hữu dạng khớp liên đốt đặc biệt chưa từng ghi nhận ở các loài khác. Nhóm nghiên cứu cho rằng cấu trúc này giúp giảm dao động cơ thể khi di chuyển, đồng thời phản ánh sự linh hoạt cao trong tiến hóa cột sống của Sauropterygia.

Phát hiện này được đánh giá là bằng chứng sớm nhất về sự tiến hóa cổ dài trong nhóm bò sát biển, trước cả sự xuất hiện của xà cảnh long. Nó cũng mở rộng hiểu biết về sự đa dạng giải phẫu và khả năng thích nghi của các loài Sauropterygia trong hệ sinh thái biển Đại Trung sinh.

Công trình nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Communications Biology, với sự tham gia của các nhà khoa học Trung Quốc. Bài báo nhấn mạnh rằng phát hiện Lijiangosaurus yongshengensis không chỉ bổ sung thêm một loài mới vào danh sách nothosaur, mà còn làm sáng tỏ quá trình tiến hóa phức tạp của nhóm bò sát biển cổ đại.

Nguồn: Enrico de Lazaro, "Early Long-Necked Marine Reptile Unearthed in China" / Sci.News.