PHÁT HIỆN HỔ PHÁCH 385 TRIỆU NĂM TUỔI Ở TRUNG QUỐC

Dinoman tháng 7 18, 2026

Một nhóm các nhà cổ sinh vật học tại Trung Quốc vừa công bố phát hiện những mảnh hổ phách có niên đại khoảng 385 triệu năm, thuộc giai đoạn Devon giữa. Đây là những mẫu hổ phách cổ nhất từng được xác nhận, sớm hơn khoảng 65 triệu năm so với kỷ lục trước đó. Kết quả nghiên cứu được đăng trên tập san Science Advances.

Một số mẫu hổ phách được công bố trong nghiên cứu.

Theo nhóm tác giả do tiến sĩ Cihang Luo (Viện Địa chất và Cổ sinh Nam Kinh, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc) dẫn đầu, hổ phách vốn được xem là loại nhựa cây hóa thạch có nguồn gốc từ thực vật có hạt. Tuy nhiên, phát hiện mới cho thấy nhựa cây đã xuất hiện từ rất lâu trước khi thực vật có hạt tiến hóa, đặt lại câu hỏi về nguồn gốc của cơ chế tiết nhựa trong thực vật cổ đại.

Các nhà khoa học đã phân tích khoảng 10kg than đá thu thập từ Thành hệ Hujiersite gần Hoxtolgay, khu vực Tân Cương. Dưới ánh sáng cực tím, họ phát hiện các cụm hổ phách nhỏ nằm trong lớp than và tách được 241 mảnh hổ phách, phần lớn chỉ rộng từ 0,1 đến 0,5mm. Những mảnh này có màu từ vàng nhạt đến nâu sẫm, một số chứa bọt khí và phát quang xanh dưới tia UV.

Niên đại của lớp chứa hổ phách được xác định là Devon giữa, khoảng 385 triệu năm trước. Trước đó, mẫu hổ phách cổ nhất được xác nhận thuộc Than Đá muộn, khoảng 320 triệu năm tuổi. Điều này cho thấy sự xuất hiện của nhựa cây trong lịch sử Trái Đất không liên tục và có thể đã bắt đầu sớm hơn nhiều so với hiểu biết trước đây.

Qua phân tích hóa học bằng phổ hồng ngoại và sắc ký khí, khối phổ cho thấy thành phần của hổ phách Hujiersite tương đồng với nhựa của thông và các loài hạt trần, thay vì nhựa của thực vật có hoa. Điều đáng chú ý là thực vật có hạt chưa xuất hiện vào thời điểm hổ phách này hình thành. Nhóm nghiên cứu cho rằng nhựa có thể được tiết ra bởi progymnosperm, nhóm thực vật không hạt cổ đại được xem là tổ tiên của thực vật có hạt, hoặc bởi lycopsid dạng cây, một nhóm thực vật có mạch cổ xưa khác cũng hiện diện trong Thành hệ Hujiersite.

Do không tìm thấy mô thực vật đi kèm, nguồn gốc chính xác của nhựa vẫn chưa thể xác định. Tuy nhiên, phát hiện này cho thấy cơ chế sinh tổng hợp nhựa terpenoid phức tạp đã tồn tại ở một số thực vật không hạt từ rất sớm. Nhóm tác giả đề xuất rằng nhựa thời kỳ này có thể đóng vai trò bịt kín vết thương và chống nấm, thay vì chống côn trùng như ở các loài thực vật về sau, bởi bằng chứng về côn trùng gây hại thực vật chỉ xuất hiện rõ ràng từ Kỷ Than Đá.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng hổ phách Hujiersite là mẫu hổ phách xác nhận sớm nhất từng được biết đến, đồng thời mở rộng hiểu biết về sự tiến hóa của nhựa cây trong thực vật có mạch. Phát hiện này cũng cho thấy nhựa cây có thể đã đóng vai trò sinh thái quan trọng trong các hệ sinh thái cổ đại, đặc biệt trong bối cảnh cháy rừng xuất hiện phổ biến vào Kỷ Devon.