PHÁT HIỆN BẰNG CHỨNG NỬA TỶ NĂM VỀ "TÍNH THUẬN TAY" TRONG GIỚI ĐỘNG VẬT

Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Scientific Reports đã mang đến bằng chứng có thể là sớm nhất về “tính thuận tay” trong giới động vật, xuất hiện cách đây hơn nửa tỷ năm. Các nhà khoa học từ Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ, Đại học Bang Florida, Đại học Harvard và Đại học California, Riverside đã phân tích hơn 100 mẫu hóa thạch của loài Spriggina floundersi, sinh vật thuộc hệ động vật Kỷ Ediacara sống cách đây khoảng 550 triệu năm, và phát hiện chúng có xu hướng bẻ cong sang phải khi còn sống. Đây là lần đầu tiên hành vi lệch trái - phải được ghi nhận ở một loài động vật cổ đại đến như vậy.

Các nhà khoa học phát hiện những hóa thạch Spriggina floundersi thích "rẽ phải" hơn là "rẽ trái".

Theo nhóm nghiên cứu, các hóa thạch của Spriggina được tìm thấy tại Công viên Quốc gia Nilpena Ediacara ở Nam Úc, nơi lưu giữ những lớp đá trầm tích từng bị chôn vùi bởi các trận bão cổ đại. Những lớp đá này bảo tồn nguyên vẹn hình dạng của các sinh vật sống trên đáy biển thời Ediacara, cho phép các nhà khoa học quan sát trực tiếp cấu trúc cơ thể và tư thế của chúng. Spriggina là một trong những động vật đầu tiên có đối xứng hai bên – tức có bên trái và bên phải rõ rệt – một đặc điểm cơ bản của hầu hết động vật ngày nay, bao gồm cả con người.

Khi phân tích hình dạng của các mẫu hóa thạch, nhóm nghiên cứu nhận thấy số lượng mẫu bẻ cong sang trái nhiều gấp đôi so với bẻ cong sang phải. Vì hóa thạch lưu giữ hình ảnh ngược của sinh vật thật, điều này cho thấy Spriggina có xu hướng bẻ cong sang phải khi còn sống. Mẫu hình lặp lại này được xem là bằng chứng cho thấy loài sinh vật cổ đại này có “tính thuận tay phải” ở cấp độ quần thể, một hành vi mà trước đây chỉ được ghi nhận ở các loài động vật có hệ thần kinh phức tạp hơn nhiều.

Phát hiện này mang ý nghĩa quan trọng đối với việc hiểu nguồn gốc của sự bất đối xứng trái - phải trong hành vi động vật. Theo tác giả chính Scott Evans, dù Spriggina không có tay hay chân, việc chúng thể hiện xu hướng lệch phải cho thấy hành vi ưu tiên một phía cơ thể đã xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử tiến hóa. Điều này cũng gợi ý rằng hệ thần kinh của Spriggina có thể phức tạp hơn so với những gì các nhà khoa học từng nghĩ về sinh vật Kỷ Ediacara.

Các nhà nghiên cứu cho rằng phát hiện này còn giúp mở rộng hiểu biết về cách Spriggina cảm nhận môi trường. Ở các loài động vật hiện đại, từ côn trùng, bạch tuộc đến chim và động vật có vú, hành vi lệch trái - phải thường liên quan đến khả năng xử lý thông tin cảm giác và điều khiển vận động. Vì vậy, việc Spriggina thể hiện hành vi tương tự có thể cho thấy chúng sở hữu hệ thần kinh đủ tinh vi để định hướng và phản ứng với môi trường xung quanh.

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò đặc biệt của dãy núi Flinders ở Nam Úc, nơi lưu giữ một trong những bộ sưu tập hóa thạch Kỷ Ediacara phong phú nhất thế giới. Những lớp đá tại đây cung cấp các "ảnh chụp" của đáy biển cổ đại, giúp các nhà khoa học tái dựng lại cộng đồng sinh vật sống trước khi động vật có xương sống xuất hiện. Spriggina, hóa thạch biểu tượng của bang Nam Úc, tiếp tục chứng minh giá trị khoa học to lớn của khu vực này.

Phát hiện về "thuận tay phải" ở Spriggina không chỉ mở rộng hiểu biết về hành vi của sinh vật thời Ediacara mà còn đặt nền móng cho việc nghiên cứu sâu hơn về sự hình thành bất đối xứng trong tiến hóa động vật. Đây là minh chứng cho thấy những đặc điểm mà con người xem là bình thường ngày nay thực chất có nguồn gốc rất cổ xưa, xuất hiện từ những sinh vật đầu tiên có cấu trúc cơ thể hai bên.