NGHIÊN CỨU VỀ T. REX SƠ SINH HÉ LỘ CHIẾN LƯỢC SINH SẢN CỦA KHỦNG LONG ĂN THỊT KHỔNG LỒ

Một nghiên cứu công bố tháng Bảy năm 2026 bởi Nick Longrich và cộng sự đã mang đến cái nhìn chi tiết chưa từng có về giai đoạn sơ sinh của Tyrannosaurus rex và họ hàng gần của nó. Dựa trên phân tích mô học và chụp synchrotron các mẫu xương cực hiếm của cá thể giai đoạn phôi muộn hoặc mới nở, nhóm nghiên cứu đã xác định được những đặc điểm sinh học quan trọng, từ mức độ trưởng thành khi nở cho đến cách các loài khủng long lớn sinh sản và chăm sóc con non. Hai mẫu xương chính được phân tích gồm RSKM P2416.82 từ Thành hệ Frenchman (T. rex) và TMP 1981.16.475 từ Thành hệ Dinosaur Park (Gorgosaurus libratus).

Phục dựng một con T. rex còn non. Tranh của Julius Csotonyi.

Kết quả mô học cho thấy cả hai mẫu xương đều không có đường tăng trưởng bị ngừng (lines of arrested growth, LAGs), dấu hiệu đặc trưng của phôi hoặc cá thể mới nở. Các ảnh chụp synchrotron cho thấy mật độ bề mặt xương cao và sự thay đổi cấu trúc lớp vỏ xương ngoài, tương tự "đường sơ sinh" ở động vật hiện đại. Đặc biệt, nhóm nghiên cứu phát hiện dấu hiệu tái cấu trúc xương Haversian, quá trình chỉ xuất hiện khi cá thể đã có mức độ vận động nhất định. Điều này cho thấy T. rex và Gorgosaurus sơ sinh có khả năng vận động sớm (precocial), tức tương đối trưởng thành ngay khi nở, trái ngược với hình dung phổ biến về khủng long con yếu ớt và chậm phát triển.

Ngoài xương bàn chân, Longrich và cộng sự còn mô tả một phần xương hàm (FMNH PR 4920) và các răng rời từ Thành hệ Lance, được xác định là của T. rex sơ sinh. Vết mòn trên răng cho thấy những cá thể này đã ăn động vật có xương sống tương đối lớn, cho thấy khả năng săn mồi sớm và mức độ tự lập cao ngay từ khi mới nở. Đây là bằng chứng quan trọng bổ sung cho giả thuyết rằng các loài bạo long có chiến lược sinh sản thiên về số lượng lớn và mức độ chăm sóc vừa phải, thay vì nuôi dưỡng kéo dài như nhiều loài chim hiện đại.

Dựa trên kích thước của các mẫu xương, nhóm nghiên cứu ước tính T. rex sơ sinh dài khoảng 75cm và nặng 2,5kg, trong khi Gorgosaurus libratus sơ sinh dài khoảng 70cm và nặng 2,4kg. Từ đó, họ tính toán rằng một ổ trứng của cá thể cái trưởng thành (MOR 1125) có thể nặng 54–60 kg, tương đương 21–32 quả trứng. Con số này cho thấy các loài bạo long có thể áp dụng chiến lược sinh sản kiểu R-selection – đẻ nhiều, đầu tư ít – tương tự nhiều loài bò sát ngày nay. Tuy nhiên, bằng chứng về mức độ trưởng thành cao của cá thể mới nở lại gợi ý rằng chiến lược của chúng có thể nằm giữa R-selection và K-selection, tức vừa đẻ nhiều nhưng con non vẫn có khả năng tự lập đáng kể khi nở.

Nhóm tác giả cũng so sánh kích thước trứng và con non của các loài bạo long với các nhóm động vật khác. Kết quả cho thấy chúng lớn hơn so với thằn lằn, rùa, cá sấu, dực long và một số nhóm khủng long như khủng long tiền sừng hay dạng chân thằn lằn cổ đại, nhưng nhỏ hơn so với các loài chim khổng lồ như Aepyornis maximus hay moa đảo Nam. Điều này cho thấy các loài bạo long có chiến lược sinh sản độc đáo, kết hợp giữa số lượng trứng lớn và mức độ phát triển tương đối cao của cá thể mới nở.

Nghiên cứu cũng đặt phát hiện này vào bối cảnh vòng đời của T. rex. Hơn một nửa số mẫu T. rex được biết đến chết trong vòng sáu năm sau khi đạt độ tuổi sinh sản – mô hình tử vong tương tự nhiều loài chim và thú lớn ngày nay. Tỷ lệ tử vong cao ở giai đoạn sơ sinh, thấp ở tuổi thiếu niên và tăng trở lại khi trưởng thành cho thấy áp lực sinh sản và cạnh tranh đóng vai trò quan trọng trong vòng đời của loài này. Sự hiếm hoi của hóa thạch T. rex non có thể phản ánh tỷ lệ tử vong thấp ở giai đoạn này hoặc đơn giản là thiên lệch trong quá trình thu thập hóa thạch, khi các mẫu lớn thường được chú ý hơn.

Với những dữ liệu mới từ mô học, hình ảnh synchrotron và phân tích so sánh, nghiên cứu của Longrich và cộng sự đã mở rộng đáng kể hiểu biết về sinh học phát triển của các loài khủng long ăn thịt lớn. Những phát hiện này cho thấy T. rex không chỉ là biểu tượng của sức mạnh trong thế giới khủng long, mà còn là một loài có chiến lược sinh sản phức tạp, kết hợp giữa số lượng trứng lớn, mức độ trưởng thành cao của cá thể mới nở và khả năng vận động sớm – một mô hình độc đáo trong giới động vật có xương sống thời tiền sử.