NGƯỜI HỌ HÀNG CỔ ĐẠI NÀY CỦA CHÚNG TA ĂN ĐỒ THỪA CỦA RỒNG KOMODO

Một nghiên cứu vừa công bố trên tập san Science Advances đã đưa ra đánh giá lại quan trọng về hành vi của Homo floresiensis, loài người cổ nhỏ bé được phát hiện tại hang Liang Bua trên đảo Flores (Indonesia) năm 2003. Trái với nhận định phổ biến trước đây, nhóm nghiên cứu thuộc Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Smithsonian cho rằng loài này nhiều khả năng không săn bắt Stegodon, chi thú họ voi bị lùn hóa trên đảo và cũng không sử dụng lửa trong sinh hoạt. Những kết luận mới dựa trên phân tích mồ mả học quy mô lớn đối với hơn 3.100 mảnh xương Stegodon và gần 7.000 mẫu xương gặm nhấm từ các lớp trầm tích liên quan đến H. floresiensis.

Homo floresiensis, một họ hàng của chúng ta, có lẽ chuyên ăn những gì còn thừa từ rồng Komodo. Tranh của Lars Grant-West.

Trong nhiều năm, việc tìm thấy xương H. floresiensis cùng xương Stegodon và công cụ đá tại Liang Bua từng được diễn giải là bằng chứng cho hành vi săn bắt động vật lớn. Một số mẫu xương động vật nhỏ được mô tả là có dấu hiệu cháy, dẫn đến giả thuyết rằng loài người cổ này biết sử dụng lửa. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu mới đã kiểm tra lại toàn bộ bằng chứng và cho rằng những nhận định trước đây không đủ cơ sở. Theo phân tích, các dấu vết trên xương Stegodon cho thấy rồng Komodo thường là loài tiếp cận xác chết đầu tiên, trong khi các vết cắt được cho là của H. floresiensis lại xuất hiện trên những phần xương ít giá trị dinh dưỡng hơn.

Để phân biệt dấu răng của động vật săn mồi với dấu cắt của công cụ đá, nhóm nghiên cứu đã tiến hành thí nghiệm cho rồng Komodo ăn xác dê tại Vườn thú Atlanta. Kết quả cho thấy dấu răng của rồng Komodo tập trung ở các phần xương giàu thịt, tương tự như mẫu vật tại Liang Bua. Ngược lại, các vết cắt liên quan đến H. floresiensis chủ yếu nằm ở xương sườn, đốt sống, xương ngón và các mảnh sọ, những phần ít thịt hơn. Điều này gợi ý rằng loài người cổ này chủ yếu ăn thịt từ xác động vật bị rồng Komodo săn trước, thay vì tự săn bắt Stegodon.

Bên cạnh đó, bằng chứng về việc sử dụng lửa gần như không tồn tại. Trong hàng nghìn mảnh xương Stegodon được phân tích, chỉ có một mảnh xương sườn mang dấu hiệu cháy, và nhóm nghiên cứu cho rằng nó nhiều khả năng bị đốt bởi lửa do người hiện đại tạo ra trong thời gian muộn hơn. Tương tự, hơn 4.200 mẫu xương gặm nhấm từ các lớp trầm tích liên quan đến H. floresiensis không có dấu hiệu cháy, trong khi khoảng 20% xương gặm nhấm từ các lớp liên quan đến Homo sapiens lại có dấu vết bị đốt.

Những phát hiện này đặt lại vấn đề về mức độ phức tạp trong hành vi của H. floresiensis. Loài người này từng được cho là có khả năng nhận thức và hành vi cao, một phần dựa trên giả thuyết rằng họ là hậu duệ bị lùn hóa của Homo erectus. Tuy nhiên, theo nhóm tác giả, bằng chứng về công cụ phức tạp, săn bắt động vật lớn và sử dụng lửa đã suy yếu đáng kể theo thời gian. Không có lửa, H. floresiensis khó có thể phát triển các đặc điểm giải phẫu liên quan đến tiêu hóa thức ăn nấu chín như ở một số loài người khác.

Ngoài ra, cấu trúc cơ thể của H. floresiensis bao gồm tỉ lệ tay, chân và bàn chân không phù hợp cho việc chạy nhanh hoặc ném xa, khiến việc săn bắt động vật lớn trở nên khó khăn. Nhóm nghiên cứu cho rằng hành vi của loài này có thể kém đa dạng và linh hoạt hơn so với người hiện đại và người Neanderthal, phản ánh một lịch sử tiến hóa không gắn với săn bắt động vật lớn hay kiểm soát lửa.

Nghiên cứu mới góp phần điều chỉnh lại hiểu biết về Homo floresiensis, cho thấy loài người cổ này có thể đã sống dựa vào việc thu nhặt thịt từ xác động vật và không sử dụng lửa trong sinh hoạt. Những kết luận này giúp xây dựng bức tranh chính xác hơn về hành vi và khả năng công nghệ của một trong những loài người cổ bí ẩn nhất từng được phát hiện.