LOÀI DỰC LONG CÓ ĐẦU MÕM HÌNH HỘP MỚI ĐƯỢC XÁC ĐỊNH TẠI ĐẢO WIGHT, VƯƠNG QUỐC ANH

Các nhà cổ sinh vật học R. V. Pêgas và B. Holgado vừa công bố chi dực long mới Tylodorhynchus, với loài duy nhất Tylodorhynchus rodriguesae, dựa trên mẫu hóa thạch phần mõm được tìm thấy tại Thành hệ Wessex trên đảo Wight, Vương quốc Anh. Mẫu vật này có niên đại thuộc giai đoạn Barremia của Thế Phấn Trắng sớm và từng được xếp vào nhiều chi khác nhau trước khi được xác định là đại diện của một chi hoàn toàn mới. 

Phục dựng ngoại hình của Tylodorhynchus rodriguesae. Tranh của BirdVoicesCollection / Deviant Art.

Mẫu hóa thạch duy nhất của Tylodorhynchus do Will Thurbin phát hiện vào năm 2014 tại Sudmour Point, phía Tây Nam đảo Wight. Sau đó, mẫu vật được chuyển giao cho bảo tàng Dinosaur Isle và mang số hiệu IWCMS 2014.82. Trong những năm tiếp theo, các nhà nghiên cứu đã nhiều lần phân loại lại mẫu vật, ban đầu xem nó thuộc chi Coloborhynchus, rồi đến năm 2020 được chuyển sang chi Uktenadactylus với danh pháp hai phần U. rodriguesae. Tuy nhiên, các phân tích mới cho thấy những đặc điểm giải phẫu từng được cho là giống Uktenadactylus thực chất chỉ mang tính tương đồng bề ngoài.

Nghiên cứu năm 2026 chỉ ra rằng một số đặc điểm trên mẫu vật – như phần gờ phồng giữa cặp răng thứ hai – không phải là đặc trưng của Uktenadactylus, mà có thể là biến dạng bệnh lý ở loài đó. Khi mã hóa lại các đặc điểm hình thái, các tác giả nhận thấy U. wadleighi gần với chi Nicorhynchus hơn, trong khi "U." rodriguesae tách biệt rõ ràng và xứng đáng được đặt trong một chi mới. Tên Tylodorhynchus được ghép từ tiếng Hy Lạp cổ, nghĩa là "mõm có chỗ phồng như vết chai", mô tả đặc điểm nổi bật trên vòm miệng của loài.

Về mặt hình thái, Tylodorhynchus thuộc Họ Anhangueridae và Phân họ Coloborhynchinae, nhóm dực long có mõm dài, răng lớn và phần đầu mõm hình hộp đặc trưng. Loài này sở hữu một số đặc điểm độc đáo so với các thành viên khác trong Phân họ Coloborhynchinae, bao gồm một nút phồng lớn giữa cặp răng thứ hai, vị trí cặp răng đầu tiên thấp hơn thường thấy, cùng một gờ nhỏ ở đáy mào mõm – chi tiết không xuất hiện ở bất kỳ loài nào khác trong Họ Anhangueridae. Mẫu vật cũng cho thấy mặt trước của mõm có dạng tam giác với các đường viền lõm rõ rệt.

Phân tích phát sinh chủng loại năm 2026 đặt Tylodorhynchus trong Phân họ Coloborhynchinae, cùng với các chi Coloborhynchus, Uktenadactylus và Nicorhynchus. Việc xác lập chi mới giúp làm rõ hơn cấu trúc phân loại của nhóm dực long này, vốn lâu nay gặp nhiều khó khăn do các mẫu hóa thạch thường rất rời rạc. Tylodorhynchus rodriguesae vì vậy trở thành một trong những phát hiện quan trọng góp phần hoàn thiện hiểu biết về sự đa dạng của dực long tại châu Âu trong Thế Phấn Trắng sớm.