URUGUAY PHÁT HIỆN KHỦNG LONG HỘ PHÁP MỚI TỪ HAI ĐỐT SỐNG ĐUÔI

Ngành cổ sinh vật học của đất nước Uruguay vừa đón nhận tin vui khi các nhà cổ sinh vật học nước này vừa công bố thêm một loài khủng long mới thuộc nhóm khủng long hộ pháp cực kỳ phổ biến ở Nam Mỹ. Đáng chú ý, đây mới chỉ là loài khủng long thứ hai được mô tả và đặt tên từ quốc gia này.

Bộ xương phục dựng của Mesetasaurus protector, với màu đỏ là hai đốt sống được tìm thấy.

Chi khủng long mới được phát hiện có tên là Mesetasaurus, được mô tả từ các hóa thạch tìm thấy tại Thành hệ Guichón ở miền Tây Uruguay. Loài duy nhất của chi, Mesetasaurus protector, được xác định dựa trên hai đốt sống đuôi được bảo tồn tốt, góp phần mở rộng hiểu biết về nhóm Titanosauria trong giai đoạn cuối Kỷ Phấn Trắng.

Theo mô tả khoa học, Mesetasaurus thuộc nhóm Aeolosaurini, một phân nhánh của khủng long hộ pháp (Titanosauria) trong đại gia đình khủng long chân thằn lằn. Nhóm này bao gồm các loài khủng long ăn thực vật có thân hình lớn, cổ dài và đuôi dài, phân bố chủ yếu tại Gondwana trong Kỷ Phấn Trắng. Việc phát hiện Mesetasaurus giúp bổ sung thêm dữ liệu về sự đa dạng của Aeolosaurini tại khu vực Nam Mỹ, vốn trước đây chỉ ghi nhận số lượng hạn chế các đại diện.

Mẫu định danh của loài mới gồm hai đốt sống đuôi, được cho là thuộc vị trí thứ ba và thứ sáu trong chuỗi đốt sống. Chúng được lưu giữ tại Bộ sưu tập Hóa thạch Động vật có xương sống của Đại học Cộng hòa ở Montevideo, với mã số FC‑DPV 3740. Nhóm nghiên cứu phân biệt hai đốt sống này bằng ký hiệu 3740A (đốt sống phía trước) và 3740B (đốt sống phía sau). Dựa trên đặc điểm hình thái, các nhà khoa học xác định đây là một loài mới và công bố chính thức.

Tên chi Mesetasaurus được đặt theo địa danh Meseta de Artigas, nơi phát hiện hóa thạch. Tên loài protector nhằm vinh danh anh hùng dân tộc Uruguay José Gervasio Artigas, người được gọi là “Protector de los Pueblos Libres” (người bảo vệ các dân tộc tự do); một tượng bán thân của ông hiện diện gần khu vực khai quật. Việc đặt tên phản ánh truyền thống gắn kết các phát hiện cổ sinh vật học với lịch sử văn hóa địa phương.

Trong phân tích phát sinh loài, Mesetasaurus được đưa vào bộ dữ liệu của nghiên cứu Pérez Moreno và cộng sự (2026). Kết quả cho thấy loài này nằm trong nhánh Aeolosaurini và thuộc một phân nhóm nhỏ cùng với các chi như Overosaurus, Aeolosaurus và Arrudatitan. Vị trí này giúp làm rõ hơn mối quan hệ tiến hóa giữa các chi cùng nhóm trong giai đoạn muộn của Kỷ Phấn Trắng.

Thành hệ Guichón, nơi tìm thấy Mesetasaurus, có tuổi địa chất thuộc Kỷ Phấn Trắng muộn, dù vẫn còn một số tranh luận về niên đại chính xác. Các nghiên cứu gần đây cho rằng thành hệ này có thể thuộc khoảng Coniacian - Maastrichtian, dựa trên sự xuất hiện của các loài trong nhóm Aeolosaurini và hóa thạch trứng khủng long tương đồng với Sphaerovum. Ngoài Mesetasaurus, thành hệ này còn ghi nhận nhiều hóa thạch khác như Uruguaysuchus (một họ hàng cổ của cá sấu hiện đại), răng của khủng long thuộc các nhóm Iguanodontia và Theropoda.

Việc phát hiện Mesetasaurus protector đánh dấu loài khủng long hộ pháp thứ hai được mô tả từ Thành hệ Guichón, sau Udelartitan, cũng là loài khủng long thứ hai của Uruguay. Sự bổ sung này giúp hoàn thiện hơn bức tranh cổ sinh học của Uruguay trong giai đoạn Phấn Trắng muộn, đồng thời cung cấp thêm dữ liệu quan trọng cho việc nghiên cứu sự phân bố và tiến hóa của khủng long chân thằn lằn tại Nam Mỹ.