TÊN CỦA CON DỰC LONG NÀY LÀ MỘT CHUỖI NHỮNG SAI LẦM

Thalassodromeus là một chi dực long có kích thước khá lớn với sải cánh lên tới 4,5m. Mẫu định danh của chi này được phát hiện từ bồn địa Araripe ở Đông Bắc Brazil vào năm 1983. Bản thân mẫu vật này có một số phận khá truân chuyên khi không còn nguyên vẹn ngay từ đầu mà bị vỡ ra thành nhiều mảnh. Các mảnh vỡ này sau đó bị phân tán và thất lạc, chia cắt giữa nhiều bảo tàng và bộ sưu tập tư nhân ở cả Nam Mỹ lẫn Bắc Mỹ.

Hai con dực long Thalassodromeus đang tranh mồi. Tranh của Mark Witton.

Để có thể khôi phục hoàn chỉnh mẫu vật trước khi nghiên cứu và mô tả, các nhà khoa học đã phải mất rất nhiều năm để tìm kiếm, thu hồi và gom đầy đủ các mảnh vỡ từ khắp nơi về để lắp ráp lại. Sau khi ghép hoàn chỉnh, họ thu được một hộp sọ có kích thước khổng lồ với chiều dài lên tới 1,42 mét, nằm trong top những hộp sọ dực long lớn nhất từng biết. Các xương sọ đã hoàn toàn hợp nhất, chứng tỏ đây là một cá thể đã trưởng thành. Phía trên hộp sọ là một chiếc mào bằng xương lớn chưa từng thấy, chiếm phần lớn tỉ lệ phần đầu. Nhờ nỗ lực này, đến năm 2002, hai nhà cổ sinh vật học Alexander Kellner và Diogenes de Almeida Campos đã hoàn thành việc mô tả, xác định rằng đây là một chi dực long hoàn toàn mới chưa từng được biết đến. Họ đặt tên cho nó là Thalassodromeus sethi. 

Cái tên này nếu dịch ra nghĩa đen có nghĩa là "kẻ chạy trên biển của thần Seth" (Seth's sea runner). Tại sao một loài dực long lại được đặt tên là "kẻ chạy trên biển" và nó có liên quan gì đến thần Seth trong thần thoại Ai Cập? Theo nghiên cứu của Kellner và Campos, họ giả định rằng Thalassodromeus sethi có tập tính săn mồi giống chim xúc cá hiện đại (skimmer), tức là bay sát mặt nước, sục hàm dưới xuống biển để "chạy" và lùa cá khi đang bay. Vì thế họ mới đặt tên cho nó là "kẻ chạy trên biển". Còn về thần Seth, Kellner và Campos thấy cái mào trên đầu của hộp sọ khá giống với mũ miện của thần Seth nên họ lấy tên vị thần này để đặt cho nó luôn.

Tuy nhiên, cái tên này hóa ra là một chuỗi những sai lầm. Các nghiên cứu chuyên sâu sau này về cơ sinh học chỉ ra rằng cổ của Thalassodromeus không đủ khỏe để chịu được lực cản của nước khi xúc cá theo cách đó. Giờ đây, giới khoa học tin rằng chúng thực chất là loài săn mồi trên cạn (giống chim đầu rìu hoặc cò giả định), chuyên di chuyển bằng bốn chân trên mặt đất để bắt các loài động vật nhỏ. Do đó, cái tên "kẻ chạy trên biển" vô tình trở thành sự nhầm lẫn thứ nhất. Sự nhầm lẫn thứ hai nằm ở cái tên thần Seth. Có vẻ Keller và Campos không hiểu rõ thần thoại Ai Cập cho lắm, nên họ đã lầm lẫn giữa ngoại hình của hai vị thần Seth và Amon. Thần Seth thường được khắc họa với chiếc đầu có đôi tai dài dựng đứng hoặc một kiểu mũ khác, trong khi kiểu mào dài vát ngược về sau của con dực long này thực chất giống với mũ miện của thần Amon hơn. Thế nên, tên loài sethi cũng... trật lất nốt.

Dẫu vậy, theo nguyên tắc của Bộ Danh pháp Động vật học Quốc tế, cái tên đã được đặt và chấp thuận rồi không thể thay đổi. Thalassodromeus sethi sẽ gia nhập cùng hàng ngũ những cái tên khoa học sai lầm như Oviraptor ("kẻ trộm trứng"), Sarcolestes ("kẻ cướp thịt) hay Basilosaurus ("thằn lằn vua").