TÌM THẤY RĂNG CÁ KHỔNG LỒ CẮM TRONG CỔ BÒ SÁT BIỂN 74 TRIỆU NĂM TẠI ALABAMA, MỸ

Một hóa thạch được lưu trữ nhiều thập kỷ trong bộ sưu tập của Bảo tàng Field (Chicago, Mỹ) vừa mang đến bằng chứng hiếm hoi về cuộc đối đầu giữa hai loài săn mồi hàng đầu của biển cổ đại. Theo nghiên cứu công bố trên Journal of Vertebrate Paleontology, các nhà khoa học đã phát hiện một chiếc răng lớn bị nghiền nát và cắm sâu vào đốt sống cổ của một cá thể Polycotylus dài khoảng bốn mét, sống vào cuối Kỷ Phấn trắng tại khu vực nay là Bang Alabama.

Nguồn: University of Tennessee.

Mẫu vật thuộc Thành hệ Mooreville Chalk, nơi từng là rìa phía đông của Western Interior Seaway, vùng biển khổng lồ từng chia đôi Bắc Mỹ trong kỷ Phấn trắng. Tại đây, các loài bò sát biển, cá lớn và nhiều động vật săn mồi khác tạo nên một hệ sinh thái biển đa dạng và cạnh tranh khốc liệt. Chiếc răng bị mắc kẹt trong xương cổ Polycotylus cho thấy một khoảnh khắc bạo lực đã được "đóng băng" trong thời gian suốt hàng chục triệu năm.

Phát hiện được thực hiện tình cờ bởi Giáo sư Christopher Brochu (Đại học Iowa), người nhận thấy dấu vết bất thường trên đốt sống khi đang xem xét các mẫu vật khác trong kho lưu trữ. Chiếc răng bị vỡ ở cả gốc lẫn đầu, cho thấy lực cắn mạnh và quá trình chôn vùi, hóa thạch kéo dài đã làm biến dạng cấu trúc ban đầu. Để xác định danh tính kẻ tấn công, nhóm nghiên cứu đã sử dụng công nghệ chụp CT nhằm quan sát cấu trúc bên trong mà không làm hỏng mẫu vật.

Dữ liệu CT sau đó được hai sinh viên Đại học Tennessee dựng lại thành mô hình 3D, cho phép nhận diện thủ phạm: Xiphactinus, chi cá xương săn mồi khổng lồ có thể dài tới 5–6 mét, nổi tiếng với những hóa thạch "cá trong cá" cho thấy chúng có thói quen nuốt chửng con mồi nguyên vẹn. Tuy nhiên, theo nhóm nghiên cứu, cú cắn vào cổ Polycotylus nhiều khả năng không phải hành vi săn mồi mà là kết quả của một cuộc tấn công hoặc xung đột giữa hai loài săn mồi lớn trong cùng môi trường sống.

Vị trí vết cắn đặc biệt nguy hiểm. Theo đồng tác giả Robin O’Keefe (Đại học Marshall), chiếc cổ dài của các loài xà cảnh long, nhóm mà Polycotylus thuộc về, chứa nhiều cơ quan quan trọng như khí quản, thực quản, mạch máu lớn và dây thần kinh. Một cú cắn sâu vào vùng này gần như chắc chắn gây tử vong, dù cá thể Polycotylus có thể đã chết trước khi bị tấn công. Dù nguyên nhân chính xác không thể xác định, mức độ tổn thương cho thấy đây là một sự kiện bạo lực nghiêm trọng trong đời sống của sinh vật này.

Phát hiện này bổ sung vào bức tranh sinh thái phức tạp của Mooreville Chalk, nơi từng ghi nhận nhiều dấu vết cắn xé từ cá lớn, cá mập và các loài bò sát biển khác. Những bằng chứng này cho thấy môi trường biển cuối Kỷ Phấn trắng là nơi cạnh tranh sinh tồn gay gắt, ngay cả đối với những loài đứng đầu chuỗi thức ăn. Ngay cả các động vật săn mồi lớn nhất cũng không tránh khỏi nguy cơ trở thành mục tiêu tấn công của những kẻ săn mồi khác trong cùng hệ sinh thái.

Nghiên cứu mới không chỉ làm sáng tỏ một tương tác hiếm hoi giữa hai loài săn mồi cổ đại, mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của các bộ sưu tập bảo tàng. Những mẫu vật được lưu trữ từ lâu vẫn có thể chứa đựng thông tin khoa học giá trị, đặc biệt khi được tiếp cận bằng các công nghệ hiện đại như chụp CT và mô hình hóa 3D. Đây là minh chứng cho việc mỗi hóa thạch, dù đã được khai quật từ nhiều thập niên trước, vẫn có thể mang đến những câu chuyện mới về lịch sử tiến hóa của sự sống trên Trái Đất.