TÌM THẤY MẪU VẬT HẬU ĐẦU LONG NON HIẾM CÓ Ở CANADA

Dinoman tháng 3 11, 2026

Các nhà cổ sinh vật học vừa công bố mô tả chi tiết về hóa thạch thuộc một cá thể hậu đầu long (nhánh Pachycephalosauria) non, được đánh giá là trẻ nhất từng được biết đến trong hồ sơ hóa thạch của nhóm này. Mẫu vật, mang mã số CMNFV 22039, được tìm thấy tại Thành hệ Frenchman ở miền Nam Saskatchewan (Canada) và có niên đại khoảng 67 triệu năm, thuộc giai đoạn Maastricht muộn của Kỷ Phấn trắng.

Phục dựng ngoại hình của mẫu vật hậu đầu long non trong nghiên cứu. Tranh của Kaitlin Lindblad.

Trong nhiều thập niên, dữ liệu hóa thạch của các loài hậu đầu long chủ yếu bao gồm các phần sọ, đặc biệt là vòm trán - đỉnh dày đặc trưng. Các phần xương thân (postcranial skeleton), nhất là ở cá thể non, hầu như không được biết đến do mức độ bảo tồn kém. Phát hiện lần này vì vậy mang lại cái nhìn hiếm hoi về hình thái cơ thể và sự phát triển ban đầu của nhóm khủng long này.

Theo nhóm nghiên cứu do nhà cổ sinh vật học Bryan Moore (Đại học Carleton) dẫn đầu, cá thể non này có chiều dài cơ thể ước tính chỉ khoảng 90 cm. Dù kích thước nhỏ, bộ xương vẫn thể hiện rõ nhiều đặc điểm chẩn đoán của Pachycephalosauria, cho thấy các đặc trưng giải phẫu quan trọng của nhóm đã xuất hiện từ rất sớm trong vòng đời.

Một trong những phát hiện đáng chú ý là tỉ lệ chi sau dài hơn tương đối so với chi trước khi so sánh với cá thể trưởng thành. Điều này gợi ý rằng hậu đầu long non có thể có dáng chạy nhanh và linh hoạt hơn, trước khi cơ thể chuyển sang dạng chắc nịch và nặng nề hơn khi trưởng thành. Nhóm nghiên cứu cho rằng đây là dấu hiệu của sự thay đổi tỉ lệ tăng trưởng (negative ontogenetic allometry) ở chi sau.

Những thành phần đã biết (màu đỏ) của bộ xương hậu đầu long non trong nghiên cứu.

Việc nhiều đặc điểm nhận dạng của hậu đầu long trưởng thành đã xuất hiện ở giai đoạn rất sớm cũng giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về quá trình phát triển của vòm sọ – cấu trúc hợp nhất từ xương trán và xương đỉnh, vốn là đặc trưng nổi bật nhất của nhóm. Trước đây, phần lớn hiểu biết về sự tiến hóa và phân loại hậu đầu long đều dựa trên hình thái sọ, do các phần này có khả năng bảo tồn cao hơn nhiều so với phần thân.

Mẫu vật CMNFV 22039 được tìm thấy trong tầng muộn nhất của Thành hệ Frenchman, nơi từng ghi nhận nhiều hóa thạch động vật cuối Kỷ Phấn trắng. Sự hiện diện của một cá thể non tại đây cung cấp thêm dữ liệu về cấu trúc quần thể và môi trường sống của các hậu đầu long vào thời điểm ngay trước sự kiện tuyệt chủng cuối Kỷ Phấn trắng.

Nghiên cứu mô tả mẫu vật đã được công bố ngày 26 tháng Hai trên Journal of Vertebrate Paleontology. Các tác giả nhấn mạnh rằng phát hiện này mở ra cơ hội hiểu rõ hơn về sự phát triển hình thái và thay đổi chức năng vận động của hậu đầu long trong những tháng đầu đời, giai đoạn vốn gần như vắng bóng trong dữ liệu hóa thạch.