TÁC ĐỘNG CỦA TIỂU HÀNH TINH ĐÃ TIÊU DIỆT KHỦNG LONG PHI ĐIỂU KHIẾN KHU VỰC VA CHẠM NÓNG SUỐT HÀNG TRIỆU NĂM

Dinoman tháng 6 12, 2026

Một nghiên cứu mới cho thấy khu vực va chạm Chicxulub, nơi tiểu hành tinh khổng lồ đâm xuống Trái đất 66 triệu năm trước và gây ra sự tuyệt chủng của khủng long, đã duy trì nhiệt độ cao trong ít nhất 8 triệu năm sau sự kiện. Phát hiện này gợi ý rằng dưới lòng đất, hệ thống nước nóng hình thành từ vụ va chạm có thể đã tạo ra môi trường sống lâu dài cho vi sinh vật.

Tranh của Chase Stone.

Tiểu hành tinh Chicxulub, ước tính rộng khoảng 15km, đã gây ra biến động khí hậu nghiêm trọng khiến ba phần tư các loài trên Trái Đất biến mất. Ngoài những tác động trên bề mặt, nghiên cứu mới cho thấy ảnh hưởng của vụ va chạm còn lan sâu xuống lòng đất tới hơn 35km, theo phân tích địa vật lý. Lượng nhiệt khổng lồ từ cú đâm đã làm tan chảy khoảng 10.000km³ đá, tạo nên một hệ thống thủy nhiệt rộng lớn.

Khi đá nóng chảy tương tác với nước biển, chúng tạo ra vật liệu xốp chứa vô số khoang nước nóng, môi trường lý tưởng cho các phản ứng hóa học và sự sống vi sinh. Trước đây, các nhà khoa học cho rằng khu vực này chỉ mất khoảng 2 triệu năm để nguội đi. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu do Annemarie Pickersgill (Đại học Glasgow, Anh) dẫn đầu cho thấy thời gian thực tế có thể dài gấp bốn lần.

Để xác định thời gian hoạt động của hệ thống thủy nhiệt, nhóm đã khoan sâu 1km vào lòng miệng hố va chạm và phân tích lõi đá. Bằng cách đo lượng argon sinh ra từ sự phân rã của kali trong đá, họ xác định được các mẫu có tuổi trải dài từ thời điểm va chạm 66 triệu năm trước đến khoảng 58 triệu năm trước. Điều này cho thấy hoạt động thủy nhiệt vẫn tiếp diễn trong ít nhất 8 triệu năm sau sự kiện Chicxulub.

Các phân tích đồng vị lưu huỳnh trong lõi đá cũng cung cấp bằng chứng rằng vi sinh vật đã tồn tại và phục hồi nhanh chóng trong hệ thống nước nóng này. Điều đó cho thấy sự sống dưới lòng đất có thể đã phát triển mạnh mẽ ngay cả khi bề mặt Trái đất đang trải qua “mùa đông hạt nhân”.

Theo các nhà khoa học, kết quả này có ý nghĩa vượt ra ngoài Chicxulub. Những hố va chạm cổ xưa trên Trái Đất thời kỳ sơ khai, và thậm chí trên các hành tinh khác, có thể đã duy trì hệ thống thủy nhiệt trong thời gian dài hơn nhiều so với suy đoán trước đây. Điều này mở rộng khả năng rằng sự sống nguyên thủy có thể đã hình thành, tiến hóa và lan rộng trong các môi trường như vậy.

Chris Kirkland, Đại học Curtin (Úc), nhận định rằng dù dữ liệu địa chất không hoàn toàn liên tục, bằng chứng hiện có cho thấy các vụ va chạm lớn không chỉ phá hủy môi trường mà còn tạo ra những hệ thống nước nóng lâu dài, giàu hóa chất, nơi vi sinh vật có thể trú ẩn và phát triển. Những điều kiện này thậm chí có thể hỗ trợ các bước hóa học đầu tiên dẫn đến sự sống.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Communications Earth & Environment và góp phần làm sáng tỏ vai trò của các hố va chạm trong việc tạo ra những "ốc đảo" sinh học dưới lòng đất sau các thảm họa toàn cầu.