LOÀI BÒ SÁT BIỂN CÓ RĂNG HÌNH THÌA ĐƯỢC CÔNG BỐ TẠI TRUNG QUỐC

Dinoman tháng 8 20, 2026

Các nhà cổ sinh vật học vừa công bố một chi và loài bò sát biển mới thuộc nhóm Sauropterygia, sống vào Kỷ Tam Điệp khoảng 245 triệu năm trước. Hóa thạch gần như hoàn chỉnh của loài này được tìm thấy tại khu vực giáp ranh hai tỉnh Vân Nam và Quý Châu (Trung Quốc), giúp bổ sung dữ liệu quan trọng về sự tiến hóa của nhóm bò sát biển thời kỳ đầu.

Phục dựng ngoại hình của Spatulidentatus breviceps. Tranh của nogain98 / Deviant Art.

Mẫu vật, được đặt tên Spatulidentatus breviceps, có chiều dài cơ thể khoảng 2,7m. Đặc điểm nổi bật nhất của loài này là hệ răng hình chiếc thìa nhỏ xếp dọc theo hàm và hộp sọ ngắn bất thường, chỉ chiếm khoảng 5% tổng chiều dài cơ thể. Bộ xương được bảo tồn trong tư thế nằm nghiêng, với phần thân lộ ra ở mặt bụng - bên, cùng các chi trước sau còn nguyên vẹn ngoại trừ phần xa.

Theo nhóm nghiên cứu do Mei Yang (Đại học Công nghệ Hợp Phì) dẫn đầu, phát hiện này góp phần làm rõ sự đa dạng của Sauropterygia, nhóm bò sát biển từng rất thành công trong các vùng biển nông ven bờ Kỷ Tam Điệp. Nhóm này phát triển từ tổ tiên sống trên cạn sau sự kiện tuyệt chủng cuối Kỷ Permi, rồi lan rộng dọc theo bờ biển Tethys cổ đại.

Trong những năm gần đây, nhiều hóa thạch mới từ Tây Nam Trung Quốc, như Atopodentatus với hàm hình búa hay các loài trong Họ Saurosphargidae có giáp lưng đặc biệt, đã đặt lại câu hỏi về nguồn gốc và sự phân nhánh của Sauropterygia. Spatulidentatus breviceps tiếp tục bổ sung vào chuỗi dữ liệu này, đặc biệt vì nó có thể có quan hệ gần với các nhóm nguyên thủy như Placodontia (các loài chuyên nghiền vỏ sò) và Atopodentatus.

Hóa thạch của Spatulidentatus breviceps. Nguồn: Yang et al.

Mẫu vật GMG10 được khai quật từ phần trên của Thành hệ Guanling, một đơn vị địa chất nổi tiếng chứa nhiều hóa thạch biển Kỷ Tam Điệp. Các nhà nghiên cứu mô tả rằng phần mõm của loài này ngắn, đốt đội (atlas) không nhận diện được, và có ít nhất 12 đốt cổ với xương sườn cổ phát triển rõ.

Phát hiện mới được đánh giá là mang lại tư liệu quan trọng cho việc phân tích phát sinh chủng loại của các loài nguyên thủy trong nhóm Sauropterygia. Bài báo khoa học mô tả loài đã được xuất bản trên tạp chí Geological Review.