NGHIÊN CỨU MỚI HÉ LỘ NGUYÊN NHÂN TỬ VONG BẤT NGỜ CỦA HAI CÁ THỂ DỰC LONG NON KỶ JURA

Các nhà cổ sinh vật học thuộc Đại học Leicester (Anh) vừa công bố kết quả nghiên cứu nguyên nhân cái chết của hai cá thể dực long non, được bảo tồn trong đá vôi Solnhofen tại miền Nam nước Đức. Theo công bố trên tạp chí Current Biology, hai cá thể này đã thiệt mạng trong một trận bão nhiệt đới dữ dội vào Thế Jura muộn, khoảng 150 triệu năm trước.

Tranh phục dựng cảnh một con dực long non đang phải chống chọi với cơn bão dữ dội. Tranh của Rudolf Hima.

Dực long là nhóm bò sát có khả năng bay, sống trong Đại Trung sinh. Dù thường được hình dung là những sinh vật khổng lồ, thực tế phần lớn hệ sinh thái thời đó được chiếm lĩnh bởi các loài nhỏ và non trẻ. Tuy nhiên, quá trình hóa thạch thường ưu tiên bảo tồn các cá thể lớn và chắc khỏe, khiến các loài nhỏ ít xuất hiện trong hồ sơ hóa thạch.

Đá vôi Solnhofen nổi tiếng với khả năng bảo tồn hóa thạch tinh xảo, đặc biệt là các loài thằn lằn bay. Tuy nhiên, phần lớn hóa thạch thu được tại đây là các cá thể nhỏ, non trẻ, trong khi các cá thể trưởng thành hiếm khi được tìm thấy và thường chỉ còn lại các mảnh vụn như hộp sọ hoặc chi.

Hai cá thể thằn lằn bay non được đặt biệt danh là Lucky và Lucky II. Cả hai đều thuộc chi Pterodactylus, chi dực long đầu tiên được đặt tên khoa học. Với sải cánh chưa đến 20cm, chúng là những cá thể nhỏ nhất từng được ghi nhận. Đáng chú ý, cả hai đều có vết gãy xương cánh rõ rệt, được xác định là do lực xoắn mạnh, nhiều khả năng do gió bão gây ra.

Lucky và Lucky II.

Theo nhóm nghiên cứu, các cá thể này đã bị thương trong trận bão, rơi xuống đầm phá và đuối nước trong làn sóng dữ. Sau đó, chúng nhanh chóng bị chôn vùi dưới lớp bùn vôi mịn, tạo điều kiện lý tưởng cho quá trình bảo tồn hóa thạch gần như nguyên vẹn.

Các nhà khoa học cho biết, điều kiện bình thường khiến thằn lằn bay khó hóa thạch do bộ xương nhẹ và rỗng. Tuy nhiên, các trận bão đã thay đổi hoàn toàn môi trường, cuốn các cá thể non vào vùng nước sâu, nơi chúng bị chôn vùi nhanh chóng.

Phân tích hình ảnh tia UV cho thấy các vết gãy xương ở cánh của cả hai cá thể đều rõ ràng và có đặc điểm tương đồng. Điều này củng cố giả thuyết rằng nguyên nhân tử vong là do tác động của gió mạnh, không phải va chạm với bề mặt cứng.

Ngoài Lucky và Lucky II, nhiều hóa thạch dực long non khác cũng được tìm thấy tại Solnhofen, dù không có dấu hiệu chấn thương. Nhóm nghiên cứu cho rằng phần lớn các cá thể này sống trên các đảo gần đó và bị cuốn vào đầm phá bởi các trận bão.

Phát hiện này giúp giải thích vì sao các hóa thạch nhỏ lại phổ biến tại Solnhofen, trong khi các cá thể trưởng thành hiếm khi xuất hiện. Theo nhóm nghiên cứu, các cá thể lớn có thể sống sót qua bão và phân hủy chậm trên mặt nước, chỉ để lại các mảnh xương rơi xuống đáy.