TÌM THẤY MỰC KHỔNG LỒ KỶ PHẤN TRẮNG, CHIỀU DÀI VƯỢT QUA CẢ MOSASAURUS

Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Science cho thấy các loài bạch tuộc cổ đại thuộc chi Nanaimoteuthis có thể đạt chiều dài lên tới 19 mét, vượt xa kích thước của mực khổng lồ hiện đại. Phát hiện này dựa trên phân tích hàng chục chiếc mỏ hóa thạch, hé lộ sự tồn tại của những động vật không xương sống khổng lồ từng thống trị đại dương cuối Kỷ Phấn Trắng.

Phục dựng ngoại hình của Nanaimoteuthis haggarti. Tranh của Yohei Utsuki.

Theo nhóm nghiên cứu do nhà cổ sinh vật học Yasuhiro Iba (Đại học Hokkaido, Nhật Bản) dẫn đầu, loài Nanaimoteuthis haggarti sống cách đây 86-72 triệu năm, sở hữu kích thước vượt trội và có thể là một trong những động vật săn mồi đầu bảng của hệ sinh thái biển thời kỳ đó. Kích thước ước tính dựa trên mỏ hóa thạch cho thấy loài này dài hơn cả xe buýt thành phố và lớn hơn mực khổng lồ ngày nay khoảng 6-7m.

Các loài bạch tuộc cổ đại hiếm khi để lại hóa thạch do cơ thể mềm, nhưng mỏ của chúng, vốn được cấu tạo từ chitin, lại được bảo tồn tốt hơn. Dựa trên mối tương quan giữa kích thước mỏ và cơ thể ở các loài bạch tuộc hiện đại, các nhà khoa học có thể tái dựng kích thước của những cá thể đã tuyệt chủng. Nhóm của Iba đã phân tích 15 mỏ hóa thạch từ Nhật Bản và đảo Vancouver, đồng thời sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để "khai quật kỹ thuật số" thêm 12 mẫu mỏ khác ẩn trong đá trầm tích.

So sánh hóa thạch mỏ của Nanaimoteuthis jeletzkyi, Nanaimoteuthis haggarti với mỏ của mực khổng lồ ngày nay.

Những chiếc mỏ lớn nhất có kích thước gấp 1,5 lần mỏ của mực khổng lồ ngày nay. Dựa trên hình dạng và đặc điểm cấu trúc, các mẫu vật được xác định thuộc hai loài N. haggarti và N. jeletzkyi. Trong đó, N. jeletzkyi được ước tính dài khoảng 8 mét. Các hóa thạch mới cũng đẩy lùi niên đại xuất hiện của bạch tuộc nói chung thêm 5 triệu năm và của nhóm bạch tuộc có vây (Cirrata) thêm 15 triệu năm.

Tuy nhiên, không phải tất cả chuyên gia đều hoàn toàn đồng thuận với ước tính kích thước tối đa. Nhà cổ sinh vật học Christian Klug (Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên, Đại học Zürich), người không tham gia nghiên cứu, cho rằng con số 19 mét là "khá cực đoan", dù ông thừa nhận việc chỉ dựa vào mỏ khiến kích thước thực sự khó xác định chính xác.

Tương quan kích thước giữa Nanaimoteuthis haggarti với một số động vật biển khổng lồ khác.

Dấu vết mài mòn trên các mỏ hóa thạch, gồm sứt mẻ, trầy xước và các cạnh bị mòn tròn, cho thấy những bạch tuộc khổng lồ này thường xuyên cắn xuyên qua vỏ cứng hoặc thậm chí xương của các loài động vật có xương sống lớn. Điều này củng cố giả thuyết rằng chúng có thể săn những con mồi lớn như cá, cá mập, thậm chí là thương long. Tuy vậy, các nhà khoa học nhấn mạnh cần thêm bằng chứng trực tiếp, chẳng hạn như dấu răng trên xương hoặc hóa thạch chứa thức ăn trong dạ dày, để xác nhận chế độ ăn của chúng.

Một câu hỏi khác được đặt ra là liệu còn tồn tại những loài bạch tuộc khổng lồ hơn nữa trong các tầng biển sâu Kỷ Phấn Trắng hay không. Các mẫu mỏ được tìm thấy chủ yếu trong trầm tích nước nông, khiến các nhà nghiên cứu tự hỏi điều gì có thể đang ẩn sâu hơn dưới đại dương cổ đại mà khoa học chưa khám phá.

Phát hiện mới không chỉ mở rộng hiểu biết về tiến hóa của bạch tuộc mà còn thách thức quan niệm rằng các động vật có xương sống luôn giữ vị trí thống trị trong đại dương của Đại Trung sinh. Theo Iba, kích thước lớn, cánh tay linh hoạt và mỏ mạnh mẽ có thể đã giúp những động vật chân đầu khổng lồ này đạt vị trí săn mồi đỉnh cao trong hệ sinh thái biển cổ đại.