PHÁT HIỆN LOÀI NGƯ LONG MỚI TỪ LỚP ĐÁ VÔI NỔI TIẾNG CỦA ĐỨC

Trong hơn một thế kỷ, các nhà cổ sinh vật học nghiên cứu hệ sinh vật biển Jura muộn từng bao phủ miền Nam nước Đức tin rằng chỉ có một loài ngư long, Aegirosaurus leptospondylus, xuất hiện trong các lớp đá vôi mịn Plattenkalk, nơi cũng lưu giữ hóa thạch "chim thủy tổ" Archaeopteryx nổi tiếng. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới của tiến sĩ Erin Maxwell thuộc Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Stuttgart và cộng sự đã xác định thêm một loài thứ hai: Jabalisaurus tethyensis. Loài này được nhận diện từ những mẫu vật đã nằm trong kho lưu trữ bảo tàng suốt nhiều thập kỷ và trước đây bị nhầm lẫn với Aegirosaurus.

Phục dựng ngoại hình của Jabalisaurus tethyensis. Tranh của Giovanni Serafini.

Jabalisaurus tethyensis là một loài ngư long mới trong chi Jabalisaurus thuộc nhóm Ophthalmosauridae, sinh sống trong vùng biển ấm của đại dương Tethys khoảng 150 triệu năm trước. Loài này có kích thước trung bình, dài khoảng 2-2,9 m, sở hữu hộp sọ thon và cao, răng nhỏ có gờ mịn, phù hợp với chế độ ăn gồm các loài cá xương nhỏ. Da của chúng có vẻ trơn nhẵn, tương đồng với các ngư long cùng họ đã được mô tả trước đây.

Theo nhóm nghiên cứu, ngư long là các loài bò sát biển xuất hiện từ Thế Tam Điệp sớm và tồn tại đến đầu Thế Phấn Trắng muộn. Sự đa dạng và khác biệt hình thái của chúng đạt đỉnh trong khoảng 8,7 triệu năm đầu tiên của quá trình tiến hóa, khi nhóm này nhanh chóng lan rộng vào nhiều môi trường biển và thích nghi với nhiều kiểu thức ăn khác nhau. Đến Kỷ Jura, đặc biệt sau thời kỳ Aalenian, phạm vi hình thái của ngư long thu hẹp đáng kể và số lượng loài được cho là giảm mạnh.

Loài Jabalisaurus tethyensis được mô tả chủ yếu từ một bộ xương non, nhỏ, hiện lưu giữ tại Bộ sưu tập Cổ sinh - Địa chất bang Bavaria, khai quật từ mỏ đá Geisberg gần Apfelthal. Hai mẫu vật khác cũng được quy vào loài này: một từ Bảo tàng Stuttgart và một cá thể được bảo tồn đặc biệt tốt tại Bảo tàng Jura Eichstätt, vẫn còn giữ nguyên đường viền mô mềm.

Việc phát hiện Jabalisaurus tethyensis không chỉ làm tăng gấp đôi số loài ngư long được biết đến từ các lớp đá Plattenkalk của Đức, mà còn gây chú ý bởi sự xuất hiện của chi Jabalisaurus ở nơi xa hơn nhiều: Mexico. Trước đây, chi này chỉ được biết đến từ khu vực Vịnh Mexico, cách Bavaria khoảng 9.000 km. Sự hiện diện của chúng tại Đức cho thấy các loài ngư long có thể đã di chuyển rộng khắp Đại dương Tethys và vùng tiền-Caribbean, thay vì tiến hóa biệt lập như một số giả thuyết từng đề xuất.

Nhóm nghiên cứu cho biết sự xuất hiện của Jabalisaurus tethyensis cùng với các cặp loài tương đồng giữa Đức và Mexico, như Jabalisaurus meztli và Jabalisaurus tethyensis, hay Parrassaurus yacahuitztli và Aegirosaurus leptospondylus, đặt lại vấn đề về mức độ đặc hữu của hệ ngư long tại vùng tiền-Caribbean. Thay vào đó, dữ liệu mới gợi ý rằng một quần thể ngư long nhiệt đới - cận nhiệt đới có thể đã phân bố rộng khắp Tethys và vùng tiền-Caribbean, khác biệt với các quần thể vùng ôn đới - cực ở Anh, Svalbard, Đông Âu và Argentina.

Nghiên cứu mô tả loài mới đã được xuất bản trực tuyến trên tạp chí Palaeontologia Electronica, đóng góp thêm dữ liệu quan trọng về sự đa dạng của ngư long trong kỷ Jura muộn và mở rộng hiểu biết về sự phân bố địa lý của nhóm bò sát biển này.