XỨ WALES: LOÀI KHỦNG LONG MỚI ĐƯỢC XÁC ĐỊNH TỪ HÓA THẠCH BỊ BỎ QUÊN NHIỀU NĂM TRONG NGĂN KÉO BẢO TÀNG

Các nhà cổ sinh vật học thuộc Đại học Bristol vừa chính thức xác định một loài khủng long mới từ các lớp hóa thạch Kỷ Tam Điệp ở miền Nam xứ Wales, gần khu vực Penarth. Điều đáng chú ý là mẫu vật này đã được ghi nhận từ năm 1899 và trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Wales trong nhiều năm, nhưng chưa từng được nhận diện chính xác cho đến nay.

Hình 3D phục dựng xương hàm của Newtonsaurus cambrensis.

Mẫu hóa thạch bao gồm các dấu ấn tự nhiên của xương hàm trong đá, trong đó phần xương gốc đã biến mất hoàn toàn. Nhờ kỹ thuật quét ảnh kỹ thuật số hiện đại, sinh viên cổ sinh vật học Owain Evans đã tái tạo lại cấu trúc xương hàm dưới dạng mô hình 3D, cho phép phân tích chi tiết hơn về hình thái ban đầu của mẫu vật.

Evans cho biết mẫu vật này từng được nhắc đến nhiều lần trong các tài liệu khoa học, nhưng chưa từng được xác định rõ ràng là khủng long. Ban đầu nó được đặt tên là Zanclodon cambrensis bởi Edwin Tully Newton vào năm 1899, tuy nhiên tên gọi Zanclodon đã bị loại bỏ do từng được dùng cho nhiều chi bò sát cổ đại khác nhau. Do đó, nhóm nghiên cứu quyết định đặt tên mới là Newtonsaurus để vinh danh Edwin Tully Newton và phản ánh đặc điểm riêng biệt của loài này.

Giáo sư Michael J. Benton, tác giả chính của công trình nghiên cứu, cho biết các dấu ấn bên trong và bên ngoài của xương hàm thể hiện chi tiết rõ ràng: từ các rãnh, gờ, răng cho đến các răng cưa ở mép. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng kỹ thuật chụp ảnh bề mặt (photogrammetry) để tạo mô hình 3D, sau đó đảo ngược hình ảnh để tạo ra bản âm kỹ thuật số, từ đó ghép hai mặt lại và phân tích giải phẫu.

Sau khi hoàn tất mô hình kỹ thuật số, nhóm nghiên cứu có thể xác định vị trí của loài này trong cây tiến hóa của bò sát, và quan trọng hơn là xác minh nó có phải khủng long hay không. Evans khẳng định mẫu vật rất có khả năng thuộc về một loài khủng long ăn thịt lớn thuộc nhóm khủng long chân thú (Theropoda), sống ven biển Nam Wales vào cuối Kỷ Tam Điệp. Đặc điểm răng và cấu trúc hàm cho thấy đây là một loài săn mồi, nằm gần gốc của hai nhánh lớn trong Theropoda: Coelophysoidea và Averostra.

Một điểm bất ngờ là kích thước của Newtonsaurus. Phần xương hàm được bảo tồn dài 28 cm, chỉ là nửa trước của toàn bộ hàm. Ước tính ban đầu cho thấy chiều dài toàn bộ hàm khoảng 60 cm, tương ứng với một cá thể khủng long dài từ 5 đến 7m, lớn hơn nhiều so với các loài Theropoda cùng thời, vốn thường chỉ dài bằng một nửa.

Cindy Howells, đại diện Bảo tàng Quốc gia Wales, nhận định rằng các mẫu vật lịch sử như thế này có giá trị rất lớn trong nghiên cứu cổ sinh vật học, và đôi khi mang lại những phát hiện mới dù đã nằm trong kho lưu trữ hàng thế kỷ. Bà cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của các lớp hóa thạch Kỷ Tam Điệp tại Wales, vốn hiếm thấy trên toàn cầu, và khả năng vẫn còn những loài khủng long chưa được phát hiện tại đây.