LẦN ĐẦU TIÊN PHÁT HIỆN XƯƠNG TIỀN HÀM CỦA THƯƠNG LONG TẠI NHẬT BẢN

Một nhóm nghiên cứu từ Đại học Khoa học Okayama, Đại học Thành phố Tokyo và Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Kishiwada (Osaka) vừa công bố nhận diện bốn mẫu xương thương long chưa từng được ghi nhận trước đây trong một khối đá chứa hóa thạch được thu thập cách đây khoảng 30 năm tại tỉnh Osaka. Trong số này, đáng chú ý nhất là xương tiền hàm (premaxilla), phần xương nằm ở phía trước hàm trên, lần đầu tiên được xác nhận trong một mẫu thương long tại Nhật Bản.

Phục dựng cảnh một loài thương long đang săn mồi. Tranh của Andrey Atuchin.

Các hóa thạch được tìm thấy trong giai đoạn 1990-1992 tại khu vực Sobura, thành phố Kaizuka, và được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Kishiwada. Khi tái kiểm tra những khối đá chưa được xử lý, các nhà khoa học đã phát hiện thêm bốn mảnh xương còn nằm trong lớp đá nền. Việc nhận diện được tiền hàm là một bước tiến quan trọng, bởi trước đây Nhật Bản chưa từng ghi nhận bộ phận này trong bất kỳ mẫu thương long nào.

Trong thập niên 1990, số lượng mẫu đối chiếu thương long trên thế giới còn hạn chế, khiến việc xác định danh tính phân loại của các hóa thạch trở nên khó khăn. Nhờ sự tích lũy dữ liệu giải phẫu và nhiều mẫu vật mới trong ba thập kỷ qua, nhóm nghiên cứu hiện đã có đủ cơ sở để xác nhận xương tiền hàm và phân tích chi tiết các đặc điểm giải phẫu liên quan.

Ngoài xương tiền hàm, nhóm nghiên cứu còn mô tả những đặc điểm đặc biệt ở xương basisphenoid, một cấu trúc nằm gần hộp sọ. Xương này có các mấu nhô ngang ngắn dạng “sừng” và không có rãnh giữa ở mặt bụng, những đặc điểm chưa từng thấy ở các loài thương long đã được mô tả trước đây. Sự kết hợp các đặc điểm này cho thấy mẫu vật có thể thuộc về một loài thương long chưa được biết đến.

Phát hiện mới nhấn mạnh giá trị khoa học của việc tái thẩm định các mẫu vật lưu trữ lâu năm trong bảo tàng. Những khối đá chưa được chuẩn bị kỹ lưỡng có thể chứa các mảnh xương quan trọng, góp phần làm sáng tỏ lịch sử tiến hóa của các loài bò sát biển thời Phấn Trắng muộn (khoảng 98-66 triệu năm trước).

Theo nhóm nghiên cứu, phát hiện này cũng giúp mở rộng hiểu biết về hệ sinh thái biển dọc vùng Tây Bắc Thái Bình Dương trong kỷ Phấn trắng. Tuy nhiên, để xác định chắc chắn liệu các hóa thạch có thuộc về một loài mới hay không, cần tiến hành thêm các phân tích so sánh và mô tả chi tiết hơn trong thời gian tới.

Kết quả nghiên cứu đã được trình bày tại Hội nghị thường niên lần thứ 177 của Hội Cổ sinh vật học Nhật Bản, tổ chức tại Đại học Osaka Metropolitan vào ngày 27 tháng Sáu năm 2026. Đây được xem là một trong những phát hiện cổ sinh vật học đáng chú ý nhất của Nhật Bản trong năm nay.

Nguồn: "Japan's first mosasaur premaxilla fossil hints at a new species" / Phys.