HÓA THẠCH KHỦNG LONG ĐẦU TIÊN TỪNG ĐƯỢC TÌM THẤY Ở NAM CỰC CHÍNH THỨC ĐƯỢC MÔ TẢ KHOA HỌC

Các nhà cổ sinh vật học vừa công bố mô tả khoa học đầu tiên về hóa thạch khủng long được phát hiện trên lục địa Nam Cực. Mẫu vật là một đốt sống, được tìm thấy từ năm 1985 trong chuyến khảo sát của British Antarctic Survey (BAS), nhưng phải mất hơn bốn thập niên mới được xác nhận là thuộc về một loài khủng long. Công trình mô tả được đăng trên tạp chí Acta Palaeontologica Polonica, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong nghiên cứu cổ sinh Nam Cực.

Nam Cực có thể từng là nơi sinh sống của nhiều loài khủng long, trong đó có khủng long hộ pháp. Tranh của Andrew McAfee.

Nam Cực vốn là nơi có dữ liệu hóa thạch thưa thớt nhất thế giới do phần lớn diện tích bị băng phủ, khiến việc khảo sát địa chất gặp nhiều khó khăn. Những hóa thạch hiếm hoi trước đây chủ yếu đến từ dãy Transantarctic và bán đảo Nam Cực. Đốt sống mới được mô tả lần này thuộc về Thành hệ Santa Marta, có niên đại khoảng 82 triệu năm, và là mẫu vật duy nhất từ thành hệ này từng được ghi nhận.

Mẫu vật được tìm thấy bởi tiến sĩ Mike Thomson trong chuyến khảo sát địa tầng nhằm phục vụ nghiên cứu địa chất và cổ sinh sau này. Khi đó, nhóm nghiên cứu chủ yếu tìm kiếm hóa thạch động vật không xương sống như cúc đá để phục vụ việc định tuổi địa tầng. Việc phát hiện một đốt sống lớn trong lớp đá biển cho thấy con vật đã trôi ra biển sau khi chết, rồi bị chôn vùi và hóa thạch dưới đáy biển cổ.

Phân tích hình thái cho thấy đốt sống thuộc về một loài khủng long hộ pháp (Titanosauria). nhóm khủng long chân thằn lằn cổ dài bao gồm những loài lớn nhất từng sống trên Trái Đất. Tuy nhiên, cá thể này có kích thước khiêm tốn hơn nhiều so với các khủng long hộ pháp khổng lồ, chỉ dài khoảng 6-7 mét. Các nhà khoa học cho rằng đây có thể là một cá thể non hoặc thuộc một loài khủng long hộ pháp kích thước nhỏ sống trong môi trường đặc thù của Nam Cực thời kỳ đó.

Theo giáo sư Paul Barrett (Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London), mẫu vật tuy nhỏ nhưng mang ý nghĩa lịch sử lớn vì là hóa thạch khủng long đầu tiên được tìm thấy trên lục địa Nam Cực. Ông cho biết vào cuối Kỷ Phấn Trắng, Nam Cực không phải vùng băng giá như hiện nay mà được bao phủ bởi rừng ôn hòa, cung cấp nguồn thức ăn dồi dào cho các loài khủng long ăn thực vật.

Chiếc đốt sống vừa được mô tả.

Việc xác nhận sự hiện diện của khủng long hộ pháp tại Nam Cực cũng giúp làm rõ hơn cách các loài khủng long di chuyển giữa các lục địa phía Nam. Trong Thế Phấn Trắng muộn, Nam Cực, Nam Mỹ, Úc và New Zealand vẫn còn liên kết trong siêu lục địa Gondwana. Dù khủng long hộ pháp chưa từng được tìm thấy ở Úc và chỉ có bằng chứng hạn chế ở New Zealand, phát hiện mới cho thấy chúng có thể đã di chuyển qua Nam Cực để đến các khu vực này.

Tiến sĩ Mark Evans của BAS cho biết việc nhận diện lại mẫu vật sau nhiều năm lưu trữ đã giúp xác nhận ghi chép ban đầu của Thomson, đồng thời bổ sung dữ liệu so sánh với các hóa thạch khủng long chân thằn lằn được tìm thấy trong những thập niên gần đây. Đây là bước tiến quan trọng trong việc tái dựng lịch sử phân bố của khủng long tại Gondwana.

Phát hiện này mở ra triển vọng rằng Nam Cực còn nhiều hóa thạch khủng long chưa được tìm thấy. Khi băng tan dần do biến đổi khí hậu, các lớp đá ven bờ sẽ lộ ra nhiều hơn, tạo điều kiện cho các nhà khoa học tiếp tục khám phá quá khứ sinh học của lục địa băng giá.