MÀU SẮC VÀ HOA VĂN TRÊN DA HỌ HÀNG CỔ ĐẠI CỦA CÁ SẤU ĐƯỢC TIẾT LỘ BẰNG TIA UV

Một nghiên cứu mới công bố trên Zoological Journal of the Linnean Society đã mô tả chi tiết mô mềm được bảo tồn trong hóa thạch Montsecosuchus depereti, một loài họ hàng cổ đại của cá sấu sống vào đầu Kỷ Phấn Trắng. Mẫu vật đến từ khu vực Pedrera de Meià thuộc tỉnh Lleida (Catalonia, Tây Ban Nha), nơi nổi tiếng với điều kiện bảo tồn hóa thạch đặc biệt. Đây là lần đầu tiên cấu trúc da và hoa văn màu của loài này được phân tích ở mức độ chi tiết như vậy.

Hóa thạch Montsecosuchus depreti hé lộ nhiều chi tiết quan trọng dưới ánh sáng UV.

Khoảng 125 triệu năm trước, cá thể Montsecosuchus dài khoảng 50cm đã chết trong một hồ nước karst (hồ do đá vôi bị hòa tan tạo thành) gần bờ biển cổ đại. Thi thể của nó được chôn vùi trong lớp trầm tích mịn, sau đó trở thành đá vôi ở Pedrera de Meià. Mẫu vật, được lưu giữ tại Bảo tàng Khoa học Tự nhiên Barcelona, từng được nghiên cứu một phần vào thập niên 1990 nhưng chỉ đến nay các mô mềm mới được nhận diện rõ ràng nhờ kỹ thuật chiếu tia cực tím.

Theo nhóm nghiên cứu thuộc Viện Cổ sinh vật học Catalonia Miquel Crusafont, tia UV làm nổi bật các mô hóa thạch bằng cách khiến chúng phát sáng khác biệt so với đá nền. Nhờ đó, các nhà khoa học đã ghi nhận nhiều loại mô mềm, bao gồm cả vảy biểu bì. Kết quả cho thấy loài họ hàng cổ đại của cá sấu này có sự đa dạng lớn về hình dạng và kích thước vảy trên cơ thể, đồng thời không có vây đuôi cao như cá sấu hiện đại.

Nghiên cứu cũng phát hiện các cấu trúc có thể là cơ quan cảm giác nằm trong một số vảy nhỏ ở vùng cổ, chi, thân và đuôi. Ở cá sấu ngày nay, các cơ quan này giúp cảm nhận áp lực nước, nhiệt độ và kích thích hóa học. Việc chúng chỉ xuất hiện ở các vảy ngoại vi của Montsecosuchus có thể phản ánh giai đoạn tiến hóa sớm của hệ thống cảm giác này.

Ngoài da, tia UV còn làm lộ các cấu trúc sụn trong lồng ngực, cho thấy Montsecosuchus đã sở hữu hệ hô hấp hiệu quả tương tự cá sấu hiện đại. Điều này gợi ý rằng ngay từ giai đoạn đầu của nhóm Crocodylomorpha, một số loài đã có giải phẫu ngực phát triển, phù hợp với lối sống bán thủy sinh.

Phát hiện gây chú ý nhất là các dải sáng - tối trên vảy đuôi, được xem là dấu vết của hoa văn màu nguyên thủy. Nếu được xác nhận, đây sẽ là trường hợp cổ nhất của Crocodylomorpha có bằng chứng về màu sắc cơ thể được bảo tồn. Theo nhóm nghiên cứu, hoa văn dạng dải ngang này có thể từng giúp cá thể ngụy trang bằng cách phá vỡ đường nét cơ thể trong môi trường nước.

Kết quả nghiên cứu cung cấp dữ liệu quan trọng về tiến hóa da, hệ hô hấp và sinh học ngoài cơ thể của nhóm Crocodylomorpha. Đồng thời, phát hiện này nhấn mạnh giá trị khoa học của Pedrera de Meià - một lagerstätte nơi hơn 8.000 mẫu hóa thạch được bảo tồn xuất sắc, bao gồm cá, lưỡng cư, bò sát và thực vật cổ đại.