XÁC ĐỊNH KHỦNG LONG CHÂN THẰN LẰN 180 TRIỆU NĂM TẠI TỈNH QUẢNG TÂY, TRUNG QUỐC

Tại Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, miền nam Trung Quốc, các nhà cổ sinh vật học vừa xác định một loài khủng long cổ dài mới thuộc nhóm Eusauropoda ("khủng long chân thằn lằn chuẩn") – một nhánh tiến hóa cao của khủng long chân thằn lằn. Loài này được đặt tên là Huashanosaurus qini, đánh dấu loài khủng long ăn thực vật cổ dài sớm nhất từng được ghi nhận tại khu vực này và cung cấp thêm dữ liệu hóa thạch về sự hiện diện của nhánh Sauropoda trong Kỷ Jura.

Phục dựng bộ xương của Huashanosaurus qini.

Nhóm nghiên cứu do nhà cổ sinh vật học Mạc Kim Hữu từ Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quảng Tây dẫn đầu đã chính thức công bố tên loài mới theo tên một danh thắng của địa phương (Hoa Sơn của Quảng Tây, nơi có các tranh vẽ cổ đại trên đá nổi tiếng, gọi là "Hoa Sơn bích họa"; tên chi qini là để vinh danh Kiến Tần - Jian Qin, người đầu tiên phát hiện ra hóa thạch). Theo ông Mạc, loài khủng long này có niên đại từ Thế Jura sớm đến giữa, khoảng 180 triệu năm trước, tức sớm hơn khoảng 30 triệu năm so với Jingiella dongxingensis, loài khủng long chân thằn lằn lâu đời nhất trước đó được biết đến tại Quảng Tây.

Phát hiện này được công bố trong một nghiên cứu đăng trên tạp chí Acta Geologica Sinica, dựa trên các hóa thạch được khai quật tại một mỏ đá gần sông Minh Giang, huyện Ninh Minh. Các mảnh xương ban đầu được một giáo viên địa phương phát hiện, sau đó được thu thập trong một cuộc khảo sát chung giữa bảo tàng và chính quyền huyện vào năm 2017.

Các nhà nghiên cứu đã phân tích bộ xương không hoàn chỉnh, bao gồm các mảnh đốt sống, xương sườn, xương cánh tay, xương trụ, xương mác và xương bàn chân. Dựa trên đặc điểm hình thái, họ xác định đây là một loài Eusauropoda mới, nhóm khủng long nổi bật với kích thước lớn và cổ dài. Những đặc điểm xương độc đáo giúp phân biệt Huashanosaurus qini với các loài khủng long chân thằn lằn khác bao gồm phần sau xương trụ cong hình móc, một điều chưa từng thấy ở các loài tương tự, tiết diện hình lưỡi liềm do lõm xương, và rãnh dọc ở mặt sau đầu dưới xương mác.

Các đặc điểm này cho thấy khả năng thích nghi đặc biệt ở các chi của loài khủng long này, có thể liên quan đến quá trình vận động hoặc phân bố trọng lượng. Nhóm nghiên cứu nhận định rằng phát hiện này góp phần làm tăng sự đa dạng của khủng long chân thằn lằn Kỷ Jura tại Trung Quốc.

Dựa trên kích thước xương, các nhà khoa học ước tính Huashanosaurus qini dài khoảng 12 mét, là một loài ăn thực vật đi bằng bốn chân có kích thước trung bình, có khả năng sinh sống ở các vùng ven sông và hồ có rừng bao quanh. Các hóa thạch được xác định thuộc Thành hệ Vọng Môn trong Bồn địa Thập Vạn Đại Sơn, một bồn địa lục địa thuộc Đại Trung sinh với trầm tích sông hồ.

Ngoài hóa thạch khủng long, khu vực này còn ghi nhận các mẫu vật như vảy cá, mai rùa và răng không hoàn chỉnh của xà cảnh long, cho thấy môi trường sống ẩm ướt và đa dạng sinh thái – điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của khủng long chân thằn lằn. Cũng theo ông Mạc, phát hiện này lấp đầy khoảng trống trong dữ liệu hóa thạch của nhánh Eusauropoda từ Thế Jura sớm đến giữa tại miền Nam Trung Quốc, đồng thời cung cấp manh mối mới về quá trình phân hóa sớm của nhóm khủng long này.

Ông kỳ vọng rằng các cuộc khảo sát tiếp theo tại khu vực khai quật và toàn bộ bồn địa Thập Vạn Đại Sơn sẽ tiếp tục làm sáng tỏ sự phân bố của khủng long chân thằn lằn tại miền Nam Trung Quốc trong thời kỳ đầu của Kỷ Jura.