XƯƠNG CÁNH DỰC LONG ĐƯỢC BẢO TỒN HOÀN HẢO CÓ THỂ VIẾT LẠI HIỂU BIẾT CỦA CHÚNG TA VỀ QUÁ TRÌNH HÓA THẠCH

Một nghiên cứu quốc tế do Đại học Curtin (Úc) dẫn đầu vừa công bố những phát hiện mới về cơ chế bảo tồn hóa thạch, dựa trên mẫu cánh dực long 113 triệu năm tuổi được bảo tồn gần như hoàn hảo. Mẫu vật, được tìm thấy tại Đông Bắc Brazil, cho thấy mức độ chi tiết hiếm gặp, từ cấu trúc xương ba chiều đến dấu vết hóa học liên quan đến chế độ ăn của sinh vật cổ đại này. 

Đồ họa của Victor O. Leshyk và Michael Ovens.

Theo nhóm nghiên cứu, phần xương cánh hóa thạch thuộc về một loài dực long sống trong môi trường biển thời kỳ Phấn Trắng sớm. Mẫu vật không chỉ giữ được hình thái nguyên vẹn mà còn chứa các phân tử hữu cơ, bao gồm dấu vết steroid - lần đầu tiên được phát hiện trong hóa thạch dực long. Những hợp chất này gợi ý rằng loài dực long này có thể đã ăn cá hoặc mực, phù hợp với giả thuyết về lối sống săn mồi trên biển. 

Giáo sư Kliti Grice, tác giả chính của nghiên cứu cho biết phát hiện này mở ra hướng tiếp cận mới trong cổ sinh học phân tử. Bà nhấn mạnh rằng việc thu hồi được phân tử sinh học từ hóa thạch dực long là bước tiến quan trọng, cho phép các nhà khoa học hiểu rõ hơn về sinh lý và sinh thái của những loài bay cổ đại. 

Nghiên cứu cũng làm thay đổi quan niệm lâu nay về điều kiện cần thiết để hình thành hóa thạch được bảo tồn đặc biệt. Thay vì bị phá hủy bởi oxy như suy nghĩ phổ biến, mẫu vật cho thấy các quá trình oxy hóa do vi sinh vật cổ đại thực hiện lại đóng vai trò quan trọng trong việc khoáng hóa và ổn định mô. Những vi khuẩn oxy hóa lưu huỳnh đã tham gia phân hủy mô mềm, đồng thời kích hoạt sự hình thành các lớp khoáng bao quanh xương. 

Theo phân tích của nhóm nghiên cứu, sự kết hợp giữa hoạt động vi sinh vật, điều kiện hóa học tại đáy biển và môi trường trầm tích đã tạo nên một chuỗi khoáng hóa nhiều giai đoạn. Quá trình này giúp bảo tồn cấu trúc xương ba chiều và giữ lại dấu vết phân tử trong suốt hơn 100 triệu năm. Đây được xem là "sự hội tụ hoàn hảo" của nhiều yếu tố tự nhiên có lợi, dẫn đến mức độ bảo tồn hiếm có. 

Dực long là nhóm bò sát bay sống cùng thời với khủng long và là những động vật có xương sống đầu tiên biết bay chủ động. Một số loài có sải cánh lên đến 12 mét. Đặc điểm xương rỗng của chúng, trong những điều kiện môi trường đặc biệt, có thể góp phần tạo nên các hóa thạch được bảo tồn xuất sắc như mẫu vật lần này. 

Nhóm nghiên cứu cho rằng phát hiện này bổ sung bằng chứng cho thấy vi sinh vật đóng vai trò lớn hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây trong việc tạo ra các hóa thạch thuộc nhóm lagerstätten, những địa điểm nổi tiếng vì mức độ bảo tồn đặc biệt. Cơ chế được mô tả trong nghiên cứu có thể áp dụng để giải thích các trường hợp hóa thạch ba chiều khác trên thế giới. 

Nguồn: "Perfectly preserved pterosaur wing rewrites the fossil rulebook" / Phys.