NGƯỜI TA ƯỚC TÍNH TỪNG CÓ 2,5 TỶ CON T. REX SỐNG TRÊN TRÁI ĐẤT NHƯ THẾ NÀO?

Dạo này Mê Khủng Long hay đề cập tới con số 2,5 tỷ con Tyrannosaurus rex từng tồn tại trên Trái Đất, tuy nhiên cũng có nhiều bạn mới theo dõi hoặc không theo dõi Mê Khủng Long thường xuyên nên sẽ không rõ con số này từ đâu ra. Hôm nay Dinoman xin phép giải thích nguồn gốc của con số 2,5 tỷ này để mọi người cùng hiểu rõ bản chất của nó.

Con số này là kết quả từ một nghiên cứu công bố trên tạp chí Science của một nhóm các khoa học đến từ Đại học California, Berkeley, dẫn đầu là Giáo sư Charles Marshall. Nghiên cứu này có tựa đề "Absolute abundance and preservation rate of Tyrannosaurus rex" (tạm dịch: Sự phong phú tuyệt đối và tỷ lệ bảo tồn của Tyrannosaurus rex). Để tính toán ra một con số tưởng chừng "không tưởng" đối với một loài đã tuyệt chủng hàng chục triệu năm, tất nhiên nhóm nghiên cứu không thể dựa vào việc đếm xương hóa thạch. Thay vào đó, họ kết hợp các dữ liệu sinh học hiện có với một quy luật sinh học kinh điển mang tên Định luật Damuth, chìa khóa vàng giúp thiết lập mối liên hệ nghịch giữa kích thước cơ thể và mật độ quần thể của động vật.

Định luật này nói rằng, động vật càng lớn thì số lượng cá thể sống trong cùng một diện tích càng ít để đảm bảo đủ nguồn tài nguyên. Với khối lượng trung bình của một con T. rex trưởng thành được xác định khoảng 5,2 tấn, nhóm nghiên cứu ước tính nhu cầu năng lượng của chúng nằm ở khoảng giữa một loài bò sát máu lạnh và thú ăn thịt máu nóng. Từ đó, họ đưa ra một con số cụ thể về mật độ: cứ mỗi 100km² trên Trái Đất thời bấy giờ chỉ có khoảng 1 con T. rex sinh sống.

Mảnh ghép tiếp theo là xác định không gian và thời gian mà loài này làm chủ. Dựa trên bản đồ phân bố hóa thạch, vùng sinh sống của T. rex tại khu vực Bắc Mỹ cổ đại được cho là rộng xấp xỉ hơn 2 triệu km². Lấy diện tích này chia cho mật độ quần thể vừa tính được ở trên, các nhà nghiên cứu nhận ra rằng tại bất kỳ một thời điểm nào trong thời gian tồn tại của T. rex vào cuối Kỷ Phấn Trắng, có khoảng 20.000 con T. rex trưởng thành đang cùng nhau đi săn. Đây chính là số lượng cá thể trung bình của một thế hệ khủng long bạo chúa.

Bước cuối cùng của phép toán là tính xem đã có bao nhiêu thế hệ T. rex nối tiếp nhau trong suốt chiều dài lịch sử. Nghiên cứu sâu bên trong cấu trúc xương cho thấy loài này đạt độ tuổi trưởng thành sinh sản vào khoảng 15,5 tuổi và sống tối đa khoảng 30 năm, nghĩa là một thế hệ của chúng kéo dài khoảng 19 năm. Với việc loài Tyrannosaurus rex đã làm bá chủ hành tinh trong suốt 2,5 triệu năm trước khi tiểu hành tinh Chicxulub đâm vào Trái Đất gây ra thảm họa tuyệt chủng, chúng đã kịp trải qua tổng cộng khoảng 127.000 thế hệ.

Lấy số lượng 20.000 cá thể của một thế hệ nhân với 127.000 thế hệ nối tiếp nhau, các nhà khoa học đã thu được con số tổng là 2,5 tỷ con T. rex từng bước đi trên Trái Đất. Họ cũng lưu ý thêm một số điểm như sau:

1. Con số 2,5 tỷ này không bao gồm con non. Lý do là vì T. rex non có lối sống, nguồn thức ăn và vị trí trong hệ sinh thái hoàn toàn khác biệt so với những cha mẹ khổng lồ của chúng, đồng thời tỷ lệ sống sót của chúng rất khó để mô hình hóa chính xác.
2. Vì dựa trên nhiều biến số giả định (như tốc độ trao đổi chất), các tác giả nhấn mạnh đây chỉ là con số trung vị. Biên độ chính xác (với độ tin cậy 95%) dao động rất rộng: tổng số cá thể thực tế có thể thấp nhất ở mức 140 triệu con hoặc cao nhất lên tới 42 tỷ con.

Vậy ý nghĩa chính của việc ước tính này là gì? Không chỉ cho chúng ta biết rằng số lượng T. rex từng sinh sống trên Trái Đất rất đông đúc (cả tổng số lẫn ở từng thời điểm), nghiên cứu này giúp các nhà cổ sinh vật học nhận ra tỷ lệ hóa thạch của T. rex cực kỳ hiếm. Với khoảng 2,5 tỷ con từng sống, chúng ta mới chỉ tìm thấy hóa thạch của khoảng dưới 100 cá thể (trong đó chỉ có hơn 30 bộ xương tương đối hoàn chỉnh). Con số này tương đương với tỷ lệ 1/80 triệu, cho thấy việc một cá thể T. rex hóa thạch sau khi qua đời và được con người tìm thấy là rất nhỏ nhoi. Điều đó nói lên giá trị của những phát hiện hóa thạch, đồng thời ngụ ý rằng trong lòng đất có thể vẫn còn rất nhiều bí mật (về T. rex cũng như khủng long) còn đang ẩn giấu chờ được chúng ta khám phá!

(Cũng có thể bạn sẽ thắc mắc liệu trên một không gian lên tới 100km² thì T. rex sẽ săn mồi như thế nào. Cần phải khẳng định rằng các hiểu biết khoa học hiện nay cho thấy T. rex có các giác quan từ thính giác, khướu giác đến thị giác cực kỳ tốt. Hộp sọ của T. rex có các hành khướu giác (olfactory bulbs) cực lớn, khoang mũi dài có cấu trúc xoắn phức tạp, tối ưu hóa việc giữ lại các phân tử mùi, nhờ đó nó có thể đánh hơi thấy con mồi hoặc xác thối từ khoảng cách lên đến vài cây số. Thị giác của nó thậm chí còn tốt hơn cả chim ưng, giúp phân biệt rõ ràng các chi tiết ở khoảng cách lên tới 6km... Thế nên việc săn mồi trên một diện tích 100km² - thử hình dung một hình vuông có chiều dài các cạnh là 10km - có lẽ không phải vấn đề với chúng).