RĂNG CỦA TYRANNOSAURUS HÉ LỘ THÂN NHIỆT GẦN BẰNG CON NGƯỜI

Một nghiên cứu mới của Đại học California, Los Angeles (UCLA) đã lần đầu tiên xác định được thân nhiệt thực tế của Tyrannosaurus rex thông qua phân tích men răng hóa thạch. Kết quả cho thấy loài khủng long ăn thịt nổi tiếng này có thân nhiệt khoảng 36 độ C (97 độ F), gần tương đương mức trung bình của con người hiện đại. Phát hiện được công bố trên tạp chí Science Advances và đánh dấu cột mốc quan trọng trong việc hiểu rõ sinh lý học của T. rex.

Ảnh: Prehistoric Planet / Apple TV.

Trong nhiều thập kỷ, các hóa thạch tìm thấy ở Alaska đã gợi ý rằng T. rex có thể là loài máu nóng, đủ khả năng sinh tồn trong khí hậu lạnh mà các loài bò sát khác không chịu được. Tuy nhiên, chưa có phương pháp trực tiếp nào để đo nhiệt độ của một loài đã tuyệt chủng hơn 60 triệu năm. Nhóm UCLA đã phát triển một “nhiệt kế địa chất” dựa trên các liên kết đồng vị hiếm của carbon và oxy trong men răng, vốn thay đổi tùy theo nhiệt độ lúc hình thành.

Phương pháp này từng yêu cầu lượng mẫu vật lớn, khiến các bảo tàng khó chấp nhận cho phép lấy mẫu từ những hóa thạch quý hiếm. Sau một thập niên cải tiến, nhóm nghiên cứu đã giảm được 90% lượng vật liệu cần thiết, đủ để Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Los Angeles cung cấp hai mảnh răng của bộ xương “Thomas the T. rex”, một trong những mẫu vật hoàn chỉnh nhất của loài này.

Men răng được khoan lấy và hòa tan trong axit phosphoric để giải phóng khí carbon dioxide chứa các đồng vị cần đo. Sau đó, khí được phân tích bằng máy quang phổ khối để xác định tỷ lệ liên kết giữa các đồng vị carbon-oxy (¹³C và ¹⁸O). Số lượng liên kết này phản ánh nhiệt độ lúc men răng hình thành: nhiệt độ càng cao, số liên kết càng ít. Nhờ đó, nhóm nghiên cứu có thể suy ra thân nhiệt của T. rex khi còn sống.

Kết quả cho thấy T. rex có thân nhiệt cao hơn nhiều so với các loài bò sát hiện đại (28-30 độ C), nhưng thấp hơn so với chim, nhánh khủng long duy nhất còn tồn tại, vốn thường đạt 40-43 độ C. Điều này củng cố quan điểm rằng T. rex là loài hoạt động mạnh, có khả năng săn đuổi hoặc tìm kiếm thức ăn liên tục để duy trì chuyển hóa nhanh, thay vì chỉ dựa vào nhiệt độ môi trường như các loài bò sát máu lạnh.

Thân nhiệt 36 độ C cũng giúp giải thích vì sao hóa thạch T. rex xuất hiện ở cả những vùng lạnh như Alaska, nơi không tìm thấy dấu vết của nhiều nhóm bò sát khác trong Kỷ Phấn Trắng. Theo các mô hình khí hậu cổ đại, với mức thân nhiệt này, T. rex có thể sinh sống trên một dải rộng từ Mexico đến Alaska cách đây 66 triệu năm, mở rộng đáng kể phạm vi sinh tồn so với các loài khủng long máu lạnh.

Để kiểm chứng độ tin cậy của phương pháp, nhóm nghiên cứu còn phân tích răng của một loài cá sấu cổ đại từ cùng địa điểm khai quật ở Montana. Kết quả cho thấy loài cá sấu này có thân nhiệt khoảng 30°C, phù hợp với đặc điểm máu lạnh. Sự khác biệt rõ ràng giữa hai loài chứng minh rằng dữ liệu thu được không bị ảnh hưởng bởi biến đổi địa chất lên hóa thạch.

Việc lấy mẫu từ hóa thạch quý hiếm luôn là quyết định khó khăn đối với các bảo tàng. Tuy nhiên, theo ông Luis Chiappe, Giám đốc Viện Khủng long của bảo tàng, việc hy sinh một phần nhỏ men răng để đổi lấy hiểu biết mới về sinh lý học của T. rex là hoàn toàn xứng đáng. Ông cho biết bảo tàng phải cân nhắc giữa việc bảo tồn mẫu vật và đóng góp cho tri thức khoa học, và trong trường hợp này, lợi ích nghiên cứu vượt trội.

Phát hiện này không chỉ mở rộng hiểu biết về khả năng điều hòa thân nhiệt của T. rex mà còn góp phần làm sáng tỏ quá trình tiến hóa từ khủng long phi điểu máu lạnh sang các loài chim máu nóng. Nó cũng cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho thấy T. rex đã thích nghi tốt với nhiều kiểu khí hậu trong Kỷ Phấn Trắng, một trong những giai đoạn nóng nhất trong lịch sử Trái Đất.