HỌ HÀNG CỦA CÁ SẤU KỶ JURA Ở MOROCCO SỞ HỮU BỘ RĂNG MẢNH NHƯ KIM

Ctenosuchus tenuidens, một chi và loài bò sát cổ đại mới có họ hàng với cá sấu vừa được mô tả dựa trên hai mẫu hóa thạch được phát hiện tại miền Đông Morocco. Loài động vật này gây chú ý nhờ cấu trúc hàm đặc biệt với hàng răng cực mảnh và dài, một đặc điểm mà nhóm nghiên cứu nhận định chưa từng được ghi nhận ở bất kỳ họ hàng cá sấu nào đã biết, dù còn sống hay đã tuyệt chủng.

Phục dựng ngoại hình của Ctenosuchus tenuidens. Tranh của Nathan Dehaut.

Theo nghiên cứu, Ctenosuchus tenuidens sinh sống cách đây khoảng 165 triệu năm, vào giữa Kỷ Jura. Loài này thuộc nhóm Thalattosuchia, một nhánh họ hàng cổ đại của cá sấu ngày nay, chủ yếu thích nghi với môi trường biển, tồn tại từ Jura sớm đến Phấn Trắng sớm. Nhóm động vật này nổi tiếng với những biến đổi hình thái phục vụ đời sống bán đại dương hoặc thuần đại dương, trong đó nhiều dạng tiến hóa cao ở Jura muộn có ngoại hình tương đối giống các loài bò sát biển.

Các nhà nghiên cứu cho biết nhóm Crocodylomorpha trong Đại Trung sinh có mức độ đa dạng sinh học rất cao, phân bố ở nhiều môi trường khác nhau như trên cạn, sông ngòi, hồ nước và biển. Riêng nhóm Thalattosuchia thường được nhận biết nhờ mõm dài, hẹp và hình thái tương tự cá sấu Ấn Độ ngày nay. Hóa thạch của nhóm này đã được tìm thấy trên phạm vi rộng toàn cầu, nhưng các ghi nhận phong phú nhất vẫn tập trung tại Tây Bắc châu Âu, đặc biệt là Đức, Anh và Pháp.

Hai mẫu hóa thạch của Ctenosuchus tenuidens được thu thập từ các lớp bùn đỏ tại khu vực Talsint-Anoual, tỉnh Figuig của Morocco. Mẫu vật được mua từ những người sưu tầm hóa thạch thương mại địa phương, đồng thời các nhà khoa học cũng nhận được ảnh chụp điểm phát hiện cùng dữ liệu vị trí. Khu vực này chứa các tầng đá có niên đại từ Jura sớm đến Phấn Trắng muộn, bao gồm các lớp đá vôi và đá phiến biển phủ bên dưới các lớp trầm tích đỏ của Jura giữa và Jura muộn.

Điểm nổi bật nhất của loài mới nằm ở bộ răng khác thường. Mỗi chiếc răng cao gấp khoảng 10 lần bề rộng của chính nó và khoảng cách giữa các răng chỉ khoảng 2,3mm. Nhóm nghiên cứu ước tính mỗi bên hàm trên có hơn 35 chiếc răng. Để so sánh, cá sấu Ấn Độ hiện đại, vốn nổi tiếng với chiếc mõm dài chuyên bắt cá, có khoảng cách giữa các răng hàm trên vào khoảng 15 mm. Những con số này cho thấy Ctenosuchus tenuidens sở hữu một hệ thống răng dày đặc và thanh mảnh đặc biệt hiếm gặp trong lịch sử tiến hóa của họ cá sấu.

Dựa trên đặc điểm giải phẫu, các nhà khoa học cho rằng loài động vật này có thể ăn những con mồi nhỏ và mềm như cá cỡ nhỏ, giáp xác hoặc các động vật không xương sống thân mềm. Nhóm nghiên cứu cũng cân nhắc khả năng nó có thể lọc thức ăn từ nước theo cách tương tự một số loài dực long thời Jura, tuy nhiên giả thuyết này hiện vẫn chỉ mang tính sơ bộ và chưa có đủ bằng chứng để khẳng định.

Phân tích phát sinh chủng loại cho thấy Ctenosuchus tenuidens thuộc Họ Teleosauridae, Liên họ Telesauroidae, có quan hệ gần với Seldsienean megistorhynchus và nhóm Aeolodontini. Theo các tác giả, đây là đại diện nước ngọt duy nhất của Liên họ Teleosauroidea được biết đến từ siêu lục địa Gondwana, đồng thời cũng là loài thứ hai trong liên họ được ghi nhận trong các tầng Jura của Morocco, bên cạnh Machimosaurus.

Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Journal of Vertebrate Paleontology. Phát hiện này không chỉ bổ sung thêm một mắt xích mới vào lịch sử tiến hóa của các họ hàng cá sấu cổ đại mà còn cho thấy mức độ đa dạng về hình thái và sinh thái của nhóm Thalattosuchia trong kỷ Jura lớn hơn so với nhận thức trước đây.