TRUNG QUỐC PHÁT HIỆN "SÁT THỦ SĂN THÚ" THỜI KHỦNG LONG

[Mê Khủng Long] Huadanosaurus là một chi khủng long thuộc họ Sinosauropterygidae có niên đại Phấn Trắng sớm, với hóa thạch được khai quật từ Thành hệ Nghĩa Huyện, Trung Quốc. Chi này hiện chỉ có một loài duy nhất, H. sinensis.

Mẫu định danh của Huadanosaurus - ký số IVPP V14202 - được khám phá từ bãi Đại Vương Trang Tử, một phần của Thành hệ Nghĩa Huyện tại huyện Lăng Nguyên, tỉnh Liêu Ninh. Mẫu vật bao gồm một bộ xương gần như hoàn chỉnh được bảo quản trên một phiến đá, thiếu chân và phần cuối đuôi. Có những cấu trúc dạng sợi giống long vũ được bảo quản xung quanh đuôi. Trước khi được mô tả, mẫu vật này được gán cho chi liên quan là Sinosauropteryx.

Tranh phục dựng ngoại hình của Huadanosaurus của Ddinodan / Wikimedia Commons.

Năm 2025, nhà cổ sinh vật học Khâu Nhuệ và cộng sự đã thành lập chi/loài mới Huadanosaurus sinensis dựa trên mẫu vật này. Tên chi, Huadanosaurus là sự kết hợp giữa "huadan", tức "hoa đản" —một từ tiếng Trung chỉ ngày sinh của một người hoặc tổ chức lớn — với "sauros" trong tiếng Hy Lạp cổ, có nghĩa là "thằn lằn". Cái tên này nhằm tôn vinh kỷ niệm 70 năm thành lập Phân ban Học thuật của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CASAD). Tên loài sinensis bắt nguồn từ "sina" trong tiếng Latin, có nghĩa là Trung Quốc.

Nhóm nghiên cứu cho rằng mẫu định danh của Huadanosaurus thuộc về một cá thể có thể chưa trưởng thành dựa trên các đường khớp thần kinh đốt sống chưa hợp nhất và bề mặt xương có vết sẹo. Hơn nữa, hộp sọ của nó dài 10,1 cm, khá lớn so với phần còn lại của cơ thể.

Mẫu định danh của Huadanosaurus bảo tồn một số đặc điểm giải phẫu của hộp sọ, răng và xương chậu tương tự như các loài trong Liên họ Bạo long (Tyrannosauroidea). Một số đặc điểm trong đó có thể cho thấy rằng Huadanosaurus có lực cắn mạnh hơn so với các loài họ hàng. Khâu Nhuệ và cộng sự cho rằng các đặc điểm này là kết quả của sự tiến hóa hội tụ với Liên họ Bạo long, chứ không chỉ ra rằng nó là một thành viên của Liên họ Bạo long.

Cận cảnh hóa thạch và sơ đồ hóa thạch của Huadanosaurus.

Năm 2010, Tiến sĩ Trương Phúc Thành cùng các đồng nghiệp từng kiểm tra các lông vũ hóa thạch của một số loài khủng long và chim cổ đại. Họ đã tìm thấy bằng chứng rằng các mẫu vật bảo tồn các melanosome, một loại bào quan lưu trữ sắc tố sinh học và mang lại màu sắc cho lông vũ của các loài chim hiện đại. Các nhà nghiên cứu cũng so sánh các cấu trúc melanosome quan sát được với các loài chim hiện đại để xác định phạm vi màu chung. Trong số các mẫu vật được nghiên cứu có mẫu định danh của Huadanosaurus (lúc đó được tạm thời gọi là Sinosauropteryx). Họ quan sát thấy sự hiện diện của phaeomelanosome hình cầu trong mẫu vật này, có thể liên quan đến tông màu từ hạt dẻ đến đỏ nâu, cho thấy ít nhất một số phần của động vật được bao phủ bởi các sợi lông màu nâu đỏ.

Huadanosaurus có thể là một kẻ săn mồi nhỏ đáng sợ, bởi các nhà cổ sinh vật đã tìm thấy khá nhiều mảnh xương của động vật có vú thuộc các nhóm Eutheria và Eutriconodonta trong khoang bụng của con khủng long. Tình trạng bảo quản của các mảnh xương cho thấy nó có vẻ đã nuốt trọn con mồi, và điều này cũng ngụ ý rằng Huadanosaurus không có khả năng giữ chặt con mồi bằng tay để cắn xé thành những mảnh nhỏ hơn. Mặt khác, hầu hết động vật có vú sống về đêm nên nhiều khả năng Huadanosaurus cũng vậy.