TÌM THẤY HÓA THẠCH LOÀI TETRAPOD ĂN THỰC VẬT CÓ NIÊN ĐẠI 307 TRIỆU NĂM TẠI CANADA

Dinoman tháng 2 11, 2026

Các nhà cổ sinh vật học vừa công bố phát hiện về Tyrannoroter heberti, một loài động vật có xương sống trên cạn sống cách đây 307 triệu năm, góp phần mở rộng hiểu biết của giới khoa học về quá trình tiến hóa của lối sống ăn thực vật ở các động vật cổ đại.

Phục dựng ngoại hình của Tyrannoroter heberti. Tranh của Hannah Fredd.

Nhóm nghiên cứu cho biết hóa thạch của Tyrannoroter heberti được tìm thấy tại đảo Cape Breton, Nova Scotia, Canada. Đây là một loài động vật tứ chi cổ thuộc Họ Pantylidae, nhóm Microsauria, có chiều dài cơ thể khoảng 30 cm, tương đương kích thước một quả bóng bầu dục. Dù nhỏ bé theo tiêu chuẩn ngày nay, nó lại là một trong những động vật sống trên cạn lớn nhất vào thời kỳ Than Đá muộn.

Điểm nổi bật của mẫu vật này nằm ở cấu trúc răng đặc biệt. Nhờ kỹ thuật tái dựng ba chiều hộp sọ, các nhà khoa học đã quan sát được hệ thống răng chuyên biệt giúp loài này nghiền nát vật liệu thực vật. Điều này cho thấy khả năng ăn thực vật đã xuất hiện sớm hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây, thậm chí trước cả khi xảy ra sự phân nhánh giữa Synapsida (nhánh dẫn đến động vật có vú ngày nay) và Sauropsida (nhánh dẫn đến bò sát và chim ngày nay).

Theo nhóm nghiên cứu, Tyrannoroter heberti thuộc nhóm "stem amniotes" (động vật có màng ối nguyên thủy), những động vật tứ chi sống hoàn toàn trên cạn, có quan hệ gần với tổ tiên chung của bò sát và thú. Việc phát hiện một loài thuộc nhóm này sở hữu bộ răng thích nghi với chế độ ăn thực vật cho thấy quá trình thử nghiệm sinh thái ở các động vật cổ đại diễn ra sớm và đa dạng hơn nhiều so với dự đoán.

Các nhà khoa học cũng lưu ý rằng loài này có thể không chỉ ăn thực vật. Dựa trên bằng chứng về chế độ ăn của các họ hàng gần, Tyrannoroter heberti có thể đã bổ sung thêm côn trùng vào khẩu phần. Những lớp vỏ cứng của côn trùng có thể đã giúp các loài tứ chi cổ phát triển khả năng nghiền nát vật liệu cứng, từ đó mở đường cho việc tiêu hóa thực vật.

Phát hiện này còn mang ý nghĩa lớn trong việc hiểu cách các hệ sinh thái cổ đại phản ứng trước biến đổi khí hậu. Cuối Kỷ Than Đá, sự sụp đổ của các hệ sinh thái rừng mưa và tình trạng ấm lên toàn cầu đã khiến nhiều nhóm động vật ăn thực vật suy giảm mạnh. Sự biến mất của dòng dõi mà Tyrannoroter heberti thuộc về có thể là một ví dụ điển hình cho thấy các loài phụ thuộc vào thực vật dễ bị tổn thương như thế nào trước những thay đổi môi trường nhanh chóng.

Nghiên cứu chi tiết về loài mới này đã được công bố trên tạp chí Nature Ecology & Evolution, góp phần làm sáng tỏ một chương quan trọng trong lịch sử tiến hóa của động vật trên cạn. Với việc phát hiện thêm những hóa thạch được bảo tồn tốt như Tyrannoroter heberti, các nhà khoa học hy vọng sẽ tiếp tục giải mã những bước chuyển mình đầu tiên của động vật khi rời khỏi môi trường nước để chinh phục đất liền.