KHỦNG LONG ĂN THỊT KỶ TAM ĐIỆP MỚI ĐƯỢC TÌM THẤY TẠI BANG NEW MEXICO, MỸ

Dinoman tháng 4 17, 2026

Một nhóm nhà cổ sinh vật học vừa công bố mô tả một chi và loài khủng long ăn thịt mới, mang tên Ptychotherates bucculentus, dựa trên hộp sọ hóa thạch được tìm thấy tại miền Bắc bang New Mexico, Mỹ. Hóa thạch này được khai quật từ Coelophysis Quarry và có niên đại khoảng 201 triệu năm, thuộc giai đoạn Rhaetian cuối Kỷ Tam Điệp. Đây là thời kỳ chuyển tiếp quan trọng ngay trước sự kiện tuyệt chủng cuối Tam Điệp.

Phục dựng phần đầu của Ptychotherates bucculentus. Tranh của Megan Sodano.

Mẫu vật gồm một hộp sọ gần như hoàn chỉnh, bao gồm toàn bộ hộp não và phần lớn mái sọ. Hộp sọ dài khoảng 22cm, cho thấy loài khủng long này có đầu cao và hẹp. Các nhà nghiên cứu ghi nhận nhiều đặc điểm giải phẫu nổi bật, như xương gò má lớn, hộp sọ rộng, và khả năng cao là mõm ngắn và sâu. Đây là lần đầu tiên những đặc điểm như vậy được ghi nhận ở các loài khủng long thời kỳ đầu.

Theo phân tích, Ptychotherates bucculentus thuộc nhóm Herrerasauria, một trong những họ hàng sớm nhất của khủng long chân thú. Loài này có quan hệ gần với Tawa hallae và Chindesaurus bryansmalli. Ba loài này tạo thành một nhánh tiến hóa mới được gọi là Morphoraptora, mang sự pha trộn giữa các đặc điểm nguyên thủy và những đặc điểm xuất hiện ở các khủng long chân thú về sau.

Kết quả phân tích phát sinh loài cho thấy Ptychotherates bucculentus thuộc một nhánh mới trong nhóm khủng long hông thằn lằn (Saurischia). Phát hiện này cho thấy các dòng khủng long ăn thịt nguyên thủy có thể đã tồn tại lâu hơn so với nhận định trước đây. Trước đó, giới khoa học cho rằng các nhóm này đã biến mất trước khi các khủng long chân thú tiến hóa hơn xuất hiện vào cuối Kỷ Tam Điệp.

Điểm đáng chú ý là hóa thạch của loài mới được tìm thấy trong các lớp đá có thể hình thành ngay trước sự kiện tuyệt chủng cuối Tam Điệp. Không có thành viên nào khác của Herrerasauria được ghi nhận muộn đến vậy, gợi ý rằng khu vực tương ứng với Tây Nam Hoa Kỳ ngày nay có thể là nơi những cá thể cuối cùng của nhóm này tồn tại trước khi tuyệt chủng.

Theo nhóm nghiên cứu, phát hiện này buộc giới khoa học phải xem xét lại tác động của sự kiện tuyệt chủng cuối Tam Điệp. Thay vì chỉ loại bỏ các đối thủ cạnh tranh của khủng long, sự kiện này có thể đã xóa sổ một số nhánh khủng long lâu đời, bao gồm cả nhóm mà Ptychotherates bucculentus đại diện. Điều này cho thấy sự chuyển đổi sinh thái cuối Tam Điệp phức tạp hơn nhiều so với hiểu biết trước đây.

Nghiên cứu mô tả loài mới đã được công bố trên tạp chí Papers in Palaeontology, đóng góp dữ liệu quan trọng về sự đa dạng của khủng long ăn thịt thời kỳ đầu và lịch sử tiến hóa của chúng tại khu vực Bắc Mỹ.