LOÀI KHỦNG LONG DẠNG CHÂN THẰN LẰN MỚI LỘ DIỆN Ở TỈNH VÂN NAM, TRUNG QUỐC

Vào cuối tháng Ba năm 2026, các nhà cổ sinh vật học Trung Quốc đã chính thức thông báo việc đặt tên và mô tả Xiangyunloong fengming, một loài khủng long dạng chân thằn lằn (nhánh Sauropodomorpha) mới từ Thành hệ Phùng Gia Hà thuộc tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. 

Phục dựng ngoại hình của Xiangyunloong fengming. Tranh của Connor Ashbridge.

Mẫu định danh, ký số YDDY 10001–10041, bao gồm nhiều đốt sống cổ - lưng - đuôi, các mảnh xương sườn, xương vòm mạch máu, phần xương chậu trái và xương ngồi phải. Mẫu vật được phát hiện tại Châu tự trị dân tộc Bạch Đại Lý và được xác định có niên đại Hettangian, tức giai đoạn đầu của Thế Jura sớm. 

Tên chi Xiangyunloong mang ý nghĩa "rồng mây cát tường", kết hợp từ tên huyện Tường Vân, nơi tìm thấy mẫu vật, và chữ "loong" (龍), biểu tượng truyền thống của sức mạnh và sự may mắn trong văn hóa Trung Quốc. Tên loài fengming (phượng minh) có nghĩa là "phượng hoàng hót", đồng thời gợi nhắc đến thị trấn Lộc Minh ("hươu kêu"), nơi phát hiện hóa thạch. Các tác giả cũng cho biết tên này còn là sự tri ân họa sĩ Lâm Phong Miên, người có tên khai sinh là "Fengming" và có đóng góp trong quá trình đặt tên. 

Về mặt hình thái, Xiangyunloong được ước tính dài khoảng 9-10 mét, tương đương với các khủng long dạng chân thằn lằn cùng thời như Lishulong và Xingxiulong yueorum. Dù bộ xương không hoàn chỉnh, các đặc điểm ở đốt sống và xương chậu cho phép nhóm nghiên cứu xác định đây là một đại diện thuộc nhóm Massopoda, nằm trong nhánh tiến hóa dẫn đến các khủng long chân thằn lằn khổng lồ sau này. 

Trong phân tích phát sinh loài, nhà cổ sinh vật Hồ Thiệu Bân và các cộng sự đã đưa Xiangyunloong vào một nhánh đa phân (polytomy) chưa rõ ràng cùng hai loài trong chi Xingxiulong (X. yueorum và X. chengi). Điều này cho thấy Xiangyunloong là một thành viên của nhóm Sauropodomorpha cơ sở ở Đông Á, nhưng quan hệ họ hàng chính xác giữa ba loài vẫn cần thêm dữ liệu để làm rõ. 

Theo các nhà cổ sinh vật học, phát hiện Xiangyunloong fengming góp phần mở rộng hiểu biết về sự đa dạng của khủng long dạng chân thằn lằn tại khu vực Vân Nam trong giai đoạn đầu Kỷ Jura, thời kỳ đánh dấu sự chuyển tiếp quan trọng từ các dạng thân hình trung bình sang các khủng long chân thằn lằn khổng lồ về sau.