SỨ MỆNH ARTEMIS II VÀ "KHỦNG LONG TRÊN MẶT TRĂNG"

Phi hành đoàn tàu Orion trong sứ mệnh Artemis II của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) đã trở về Trái Đất vào sáng ngày 11 tháng Tư năm 2026, kết thúc hành trình bay vào vũ trụ và vòng quanh Mặt Trăng kéo dài hơn 9 ngày. Họ đã đáp xuống mặt nước Thái Bình Dương ngoài khơi San Diego, bang California Mỹ vào lúc 7h08p sáng 11 tháng Tư theo giờ Việt Nam.

Khủng long trên Mặt Trăng là một câu chuyện đùa khó đánh lừa được ai vào thời điểm này, nhưng phản ánh sự quan tâm đặc biệt của con người đối với khủng long.

Đây là một cuộc phiêu lưu đáng nhớ của nhân loại, khi du hành xa nhất về khoảng cách tính từ hành tinh mẹ Trái Đất. Dẫu biết rằng giấc mơ khám phá những ngóc ngách xa xôi nhất của vũ trụ (và biết đâu sẽ tìm thấy một hành tinh có sự sống thứ hai) vẫn còn xa vời, nhưng một bước về phía trước vẫn là một bước gần hơn đến mục tiêu phi thường ấy.

Trong suốt 9 ngày không thể nào quên đó, các phi hành gia, những người đã chuẩn bị cho nhiệm vụ bằng chương trình huấn luyện khoa học và địa chất chuyên sâu, thường xuyên gọi xuống trung tâm điều khiển với các "sit rep" (situation reports) khoa học, tức các báo cáo tình huống. Những mô tả giàu hình ảnh của họ về các đặc điểm trên Mặt Trăng bao gồm: dấu tay, những chấm sáng li ti xuyên qua một chiếc chụp đèn, các hòn đảo trong biển bóng tối, những hố sâu, một vết thương đang lành, một mặt biển đóng băng gồ ghề và có lẽ là thú vị nhất, một dấu chân khủng long.

Đây có lẽ là một liên tưởng hơi giàu Fristi, nhưng cũng mới cách đây vài năm thôi một nhà thiên văn học tên là David Rebolledo từng cho rằng tác động của tiểu hành tinh cách đây 66 triệu năm – được cho là nguyên nhân khiến nhiều loài khủng long phi điểu tuyệt chủng – mạnh đến nỗi có thể khiến nhiều mảnh vật chất từ Trái đất văng tung tóe ra ngoài không gian, trong đó có xác khủng long. Một ít có thể đã đáp xuống Mặt Trăng, cũng theo nhà thiên văn học này.

Sở dĩ Rebolledo cho là như vậy, bởi vào năm 1971, các phi hành gia trên tàu Apollo 14 khi quay trở lại Trái Đất đã mang theo một số mẫu đá từ Mặt Trăng về, trong đó có mẫu vật có số hiệu 14321. Đến năm 2019, sau những phân tích kỹ lưỡng, các nhà nghiên cứu đã kết luận rằng mẫu vật này có nguồn gốc từ Trái Đất, với độ tuổi lên đến 4 tỷ năm. Nó có lẽ đã đáp xuống Mặt trăng sau một vụ va chạm giữa Trái đất với một tiểu hành tinh hoặc sao chổi lớn. Cục đá này được xem là cục đá có nguồn gốc Trái Đất cổ nhất từng tìm thấy. Nếu 14321 có thể đến Mặt Trăng từ Trái Đất thì tại sao xương khủng long lại không? 

Nhiều nhà khoa học sau đó đã bác bỏ lập luận của David Rebolledo. Họ giải thích, có sự khác biệt giữa bầu khí quyển Trái Đất của 4 tỷ năm trước và 66 triệu năm trước. Vào thời điểm 4 tỷ năm trước, bầu khí quyển của hành tinh chúng ta còn rất mỏng, mỏng hơn rất nhiều so với cả bây giờ lẫn 66 triệu năm trước, đồng thời khoảng cách từ Mặt Trăng đến Trái Đất khi đó cũng gần hơn nhiều. Chính vì thế, một viên đá có thể văng khỏi Trái Đất và đáp xuống Mặt Trăng là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Nhưng ở Thời đại Khủng long, nếu xương khủng long văng ra khỏi bầu khí quyển với vận tốc đủ để thắng được lực hút của Trái Đất, nhiều khả năng nó sẽ bị lực ma sát đốt thành tro bụi và nếu tro bụi đó đến được Mặt Trăng sau khi vượt qua một khoảng cách rất dài lên đến 384.400km thì khi ấy, nó cũng không còn là xương khủng long nữa.

Tuy nhiên, ý tưởng của Rebolledo cũng như những mô tả của các phi hành gia trên tàu Orion đều nói lên một điều: Tất cả chúng ta vẫn chưa bao giờ ngừng quan tâm về số phận của những con khủng long đã sống cách đây 66 triệu năm trước, kể cả khi đã biết rằng một phần dòng dõi khủng long đã sống sót sau thảm họa và tiếp tục sinh sôi cho đến tận ngày nay. Chúng vẫn luôn là nỗi ám ảnh của chúng ta về những kẻ từng thống trị Trái Đất suốt nhiều triệu năm, nhưng bỗng dưng biến mất như tan vào hư không, trước sức mạnh tuyệt đối của vũ trụ bao la.