BA LOÀI THÚ CỔ ĐẠI MỚI HÉ LỘ HỆ SINH THÁI PHONG PHÚ CỦA BẮC CỰC TRƯỚC KHI KHỦNG LONG PHI ĐIỂU TUYỆT CHỦNG

Một nhóm các nhà cổ sinh vật học quốc tế vừa mô tả ba loài thú thuộc Bộ Multituberculata chưa từng được biết đến trước đây, sống tại vùng Bắc Cực khoảng 73 triệu năm trước. Các loài mới, gồm Camurodon borealis, Qayaqgruk peregrinus và Kaniqsiqcosmodon polaris, được xác định từ các răng hóa thạch thu thập tại Thành hệ Prince Creek ở Alaska. Đây là khu vực nằm trong Vòng Bắc Cực, nơi từng trải qua mùa đông kéo dài nhiều tháng tối tăm và lạnh giá vào cuối kỷ Phấn Trắng.

Phục dựng môi trường cổ đại của vùng Bắc Cực, nơi các loài thú nhỏ bé sống dưới cái bóng của khủng long. Tranh của James Havens.

Multituberculata là nhóm thú có vú tồn tại lâu nhất trong lịch sử Trái Đất, kéo dài hơn 100 triệu năm từ kỷ Jura đến cuối Thế Thủy Tân. Chúng có kích thước tương đương chuột hoặc chuột cống, và đặc biệt là đã sống sót qua sự kiện va chạm giữa Trái Đất với tiểu hành tinh Chicxulub, thảm họa khiến toàn bộ khủng long phi điểu biến mất 66 triệu năm trước. Việc phát hiện ba loài mới tại Alaska cung cấp thêm dữ liệu giúp giải thích khả năng thích nghi vượt trội của nhóm động vật này.

Theo nhóm nghiên cứu, các hóa thạch răng cho thấy ba loài có hình thái khác biệt rõ rệt, phản ánh chế độ ăn đa dạng. Camurodon borealis mang đặc điểm răng của động vật ăn thực vật, trong khi Qayaqgruk peregrinus và Kaniqsiqcosmodon polaris có cấu trúc răng phù hợp với chế độ ăn tạp, bao gồm cả côn trùng và thực vật. Sự phân hóa về dinh dưỡng có thể đã giúp nhiều loài Multituberculata cùng tồn tại trong môi trường có nguồn thức ăn hạn chế.

Một phát hiện quan trọng khác là Qayaqgruk peregrinus có quan hệ gần gũi với một loài Multituberculata từng được tìm thấy tại Mông Cổ. Điều này cho thấy tổ tiên của nó đã di cư từ châu Á sang Bắc Mỹ khoảng 92 triệu năm trước. Bằng chứng này góp phần khẳng định sự tồn tại của một hành lang đất liền nối hai lục địa, tiền thân của cầu đất Bering, từ rất sớm trong Kỷ Phấn Trắng.

Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng dù vùng cực không có mức độ đa dạng sinh học cao như vùng nhiệt đới, khu vực này vẫn là môi trường năng động và giàu sự sống trong quá khứ. Những loài thú nhỏ bé này đã thích nghi với điều kiện khắc nghiệt như mùa đông tối kéo dài, nhiệt độ thấp và nguồn thức ăn biến động theo mùa. Khả năng linh hoạt trong sinh thái có thể là yếu tố quan trọng giúp chúng vượt qua các biến động lớn của khí hậu và thảm họa tuyệt chủng.

Phát hiện mới cũng góp phần thay đổi cách nhìn về sự cô lập của hệ sinh thái Bắc Cực thời tiền sử. Thay vì là một khu vực biệt lập, nơi đây có thể đã đóng vai trò như điểm giao thoa của các dòng di cư động vật giữa châu Á và Bắc Mỹ. Điều này cho thấy các hệ sinh thái cổ đại luôn biến động và chịu ảnh hưởng mạnh từ các quá trình trao đổi sinh học xuyên lục địa.

Nghiên cứu được công bố trên Proceedings of the National Academy of Sciences, bổ sung thêm bằng chứng về sự đa dạng và khả năng thích nghi của động vật có vú thời khủng long. Đồng thời, công trình cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của vùng Bắc Cực trong việc hiểu rõ lịch sử tiến hóa của các loài thú cổ đại.