ĐỨC: KHÁM PHÁ LOÀI DỰC LONG QUAN TRỌNG CÓ NIÊN ĐẠI JURA MUỘN

Một loài dực long mới có niên đại Kỷ Jura và được mô tả và công bố dựa trên bộ xương gần như hoàn chỉnh được khai quật tại bang Bavaria, miền Nam nước Đức. Loài mới được đặt tên Laueropterus vitriolus, thuộc nhóm dực long nguyên thủy Monofenestrata, một nhánh quan trọng trong quá trình tiến hóa hướng tới các dực long tiến hóa hơn thuộc nhóm Pterodactyloidea.

Mẫu định danh của Laueropterus vitriolus. Ảnh của David Hone.

Mẫu định danh được tìm thấy vào khoảng năm 2007 tại mỏ đá Schaudiberg thuộc Thành hệ Mörnsheim. Các phân tích địa chất cho thấy hóa thạch có niên đại từ 150 đến 143 triệu năm trước, tức giai đoạn Jura muộn. Bộ xương được bảo tồn trên một phiến đá vôi dày, kích thước khoảng 60x45cm, với nhiều chi tiết tinh tế như các bản xương ức mỏng vẫn giữ được đường viền rõ ràng.

Theo nhóm nghiên cứu, Laueropterus vitriolus có sải cánh khoảng 1m, khiến nó trở thành một trong những đại diện lớn nhất của nhóm Monofenestrata nguyên thủy từng được biết đến. Loài này sở hữu sự kết hợp giữa các đặc điểm nguyên thủy và tiến hóa hơn về sau: hộp sọ lớn với một lỗ mở duy nhất kết hợp khoang mũi và cửa sổ trước hốc mắt, đặc trưng của nhóm Monofenestrata nhưng xương cánh lại tương đối ngắn, giống các dạng dực long sớm hơn.

Nhà nghiên cứu David Hone từ Đại học Queen Mary London cho biết nhóm Monofenestrata chỉ mới được nhận diện như một nhánh tiến hóa riêng từ năm 2010. Các phân tích phát sinh chủng loại cho thấy chúng nằm ở vị trí chuyển tiếp giữa các dực long nguyên thủy và nhóm Pterodactyloidea tiến hóa hơn. Một số loài trong nhóm này được xếp vào "Pterodactyliforms", đại diện cho các dạng Monofenestrata tiến hóa nhất.

Laueropterus vitriolus là loài Monofenestrata không thuộc nhóm Pterodactyloidea thứ tư được phát hiện tại khu vực Mühlheim, bên cạnh Skiphosoura, Makrodactylus và "Rhamphodactylus" (một danh pháp không chính thức). Điều này đặc biệt đáng chú ý vì trong khi hàng trăm mẫu dực long đã được tìm thấy tại các lớp đá Solnhofen cổ điển, chỉ có một loài Monofenestrata nguyên thủy (Propterodactylus) được ghi nhận ở đó. Sự xuất hiện dày đặc hơn của nhóm này tại Mühlheim cho thấy khu vực có thể là điểm nóng về đa dạng dực long trong giai đoạn Jura muộn.

Bộ xương được mô tả là ít biến dạng và bảo tồn tốt, giúp các nhà khoa học có cơ sở chắc chắn để xác định đặc điểm giải phẫu và vị trí tiến hóa của loài. Những dữ liệu này góp phần làm rõ hơn quá trình chuyển đổi từ các dực long nguyên thủy sang các dạng có cấu trúc cơ thể tối ưu hơn cho bay lượn ở cuối Kỷ Jura.

Nghiên cứu được công bố ngày 11 tháng Năm trên tạp chí PeerJ, bổ sung thêm một mắt xích quan trọng vào bức tranh tiến hóa của dực long và cho thấy Thành hệ Mörnsheim tiếp tục là nguồn tư liệu hóa thạch có giá trị cao đối với ngành cổ sinh vật học.

Nguồn: Enrico de Lazaro, "New Jurassic Pterosaur Unearthed in Germany" / Sci.News.