PHÁT HIỆN LOÀI THÚ CỔ ĐẠI TỪNG SỐNG DƯỚI BÓNG KHỦNG LONG BÊN BỜ THÁI BÌNH DƯƠNG

Các nhà cổ sinh vật học vừa công bố một loài động vật hữu nhũ mới thuộc chi Cimolodon, dựa trên hóa thạch được phát hiện tại Baja California, Mexico. Loài mới mang tên Cimolodon desosai này thuộc nhóm Multituberculata, một nhóm động vật hữu nhũ cổ đại từng rất phổ biến trong Kỷ Phấn Trắng. Phát hiện này được đánh giá là mẫu vật động vật hữu nhũ Đại Trung sinh hoàn chỉnh nhất từng tìm thấy tại Mexico.

Minh họa cảnh một con Cimolodon desosai đang ngậm trái cây, đằng sau là những con khủng long mỏ vịt khổng lồ. Tranh của Andrey Atuchin.

Theo nhóm nghiên cứu, Cimolodon desosai sống cách đây khoảng 75 triệu năm, vào cuối Kỷ Phấn Trắng. Sinh vật này có kích thước tương đương một con chuột hamster vàng, nặng khoảng 100g. Dựa trên cấu trúc răng và xương, các nhà khoa học cho rằng nó có lối sống linh hoạt, di chuyển cả trên mặt đất lẫn trên cây, và có chế độ ăn tạp gồm trái cây và côn trùng.

Giáo sư Gregory Wilson Mantilla (Đại học Washington, Bảo tàng Burke) cho biết chi Cimolodon từng phân bố rộng khắp Bắc Mỹ, từ Canada đến Mexico. Ông nhấn mạnh rằng loài mới này có thể là tổ tiên của những loài Cimolodon đã sống sót qua sự kiện tuyệt chủng cuối Kỷ Phấn Trắng. Kích thước nhỏ và chế độ ăn đa dạng được xem là hai đặc điểm giúp nhóm động vật này thích nghi tốt trong bối cảnh môi trường biến động mạnh.

Hóa thạch của Cimolodon desosai được phát hiện năm 2009 tại Thành hệ El Gallo. Mẫu vật bao gồm răng, hộp sọ, hàm và một phần xương chi như xương đùi và xương trụ. Đây là bộ hóa thạch đầy đủ hiếm hoi, giúp các nhà khoa học tái dựng chính xác hơn hình thái, kích thước và khả năng vận động của loài thú cổ này. So với nhiều phát hiện trước đây vốn chỉ gồm răng hoặc mảnh xương rời rạc, mẫu vật này mang lại lượng thông tin phong phú hơn nhiều.

Nhóm nghiên cứu cho biết quần thể động vật hữu nhũ cổ đại tại El Gallo hiện được biết đến qua 16 mẫu vật, thuộc ba loài thú nhóm Multituberculata, một loài thú có túi cổ đại và một loài thú nhau thai nguyên thủy. Dù cần thêm khảo sát, dữ liệu hiện tại cho thấy quần thể này có quan hệ địa lý gần gũi nhất với quần thể Terlingua ở Texas, gợi ý những kết nối sinh thái giữa hai vùng trong Kỷ Phấn Trắng

Việc tìm thấy một mẫu vật tương đối hoàn chỉnh tại El Gallo được xem là đáng chú ý, bởi khu vực này vốn nổi tiếng là khó khai quật hóa thạch. Theo Giáo sư Wilson Mantilla, điều này mở ra cơ hội hiểu rõ hơn về sự đa dạng của nhóm thú Multituberculata tại Bắc Mỹ và vai trò của chúng trong hệ sinh thái Thời đại Khủng long.

Phát hiện về Cimolodon desosai không chỉ bổ sung một mắt xích quan trọng vào lịch sử tiến hóa của nhóm thú Multituberculata, mà còn giúp làm sáng tỏ cách các loài thú nhỏ sinh tồn dưới "cái bóng" của khủng long. Những dữ liệu mới này góp phần hoàn thiện bức tranh về đời sống động vật có vú trong Kỷ Phấn Trắng, thời kỳ mà chúng vẫn còn là những sinh vật nhỏ bé nhưng sở hữu khả năng thích nghi phi thường.