HỌ HÀNG XA CỦA CÁ SẤU VÀ KHỦNG LONG TỪNG RÌNH RẬP BRAZIL 240 TRIỆU NĂM TRƯỚC

Dinoman tháng 6 27, 2026

Các nhà cổ sinh vật học tại Brazil vừa công bố một loài bò sát cổ đại hoàn toàn mới, sống vào giữa Kỷ Tam Điệp, thời điểm Trái Đất đang phục hồi sau sự kiện tuyệt chủng cuối Kỷ Permi. Loài này được đặt tên Silescelida acristata, thuộc nhóm Archosauriformes, nhóm bò sát nguyên thủy bao gồm tổ tiên của khủng long, thằn lằn bay và cá sấu ngày nay. Phát hiện này giúp lấp thêm một khoảng trống quan trọng trong bức tranh tiến hóa của Archosauriformes thời kỳ đầu.

Phục dựng Silescelida acristata và môi trường sống của chúng. Tranh của Matheus Fernandes Gadelha.

Hóa thạch của Silescelida acristata được tìm thấy tại khu vực Posto, thuộc bang Rio Grande do Sul, Brazil. Mẫu vật gồm xương vai trái, xương hông phải và xương đùi trái dài khoảng 17,3cm. Dựa trên so sánh hình thái với các loài cùng họ, nhóm nghiên cứu cho rằng sinh vật này có thân hình thon dài, chân cao và dáng đi nhanh nhẹn, tương tự một loài thằn lằn săn mồi cỡ trung.

Điểm đáng chú ý là Silescelida acristata có thể thuộc nhóm Euparkeriidae, một nhánh Archosauriformes hiếm gặp và còn rất ít được hiểu rõ. Thành viên nổi tiếng nhất của nhóm này là Euparkeria capensis, được mô tả lần đầu tại Nam Phi năm 1913 và đến nay vẫn là loài duy nhất được xác nhận chắc chắn. Các loài được cho là họ hàng của Euparkeria trước đây chủ yếu đến từ Trung Quốc và châu Âu, khiến phát hiện tại Nam Mỹ trở nên đặc biệt quan trọng.

Theo nhóm tác giả, Euparkeriidae nằm ngay bên ngoài nhánh Archosauria, nhóm sinh ra khủng long và cá sấu. Vì vậy, mỗi phát hiện mới thuộc nhóm này đều giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về "bản thiết kế cơ thể" nguyên thủy của tổ tiên Archosauria. Silescelida acristata, với vị trí địa lý và niên đại 240 triệu năm, cung cấp thêm dữ liệu về sự phân bố và tiến hóa sớm của nhóm này sau đại tuyệt chủng.

Phát hiện này cũng mở rộng phạm vi địa lý của Euparkeriidae, cho thấy Nam Mỹ từng là một khu vực quan trọng trong quá trình phục hồi và đa dạng hóa của Archosauriformes sau Kỷ Permi. Điều này phù hợp với bối cảnh địa chất thời Tam Điệp, khi các lục địa vẫn còn gắn kết trong siêu lục địa Gondwana.

Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh rằng Silescelida acristata đại diện cho bằng chứng đầu tiên của một loài Archosauriformes thuộc nhóm Eucrocopoda trong Kỷ Tam Điệp của Brazil. Điều này giúp củng cố vai trò của các trầm tích Tam Điệp Nam Mỹ trong việc tái dựng lịch sử tiến hóa của nhóm bò sát cổ đại này.

Công trình mô tả loài mới được công bố ngày 10 tháng Sáu năm 2026 trên tập san Scientific Reports. Với mỗi hóa thạch mới được khai quật, bức tranh về thế giới động vật sau đại tuyệt chủng Permi - Tam Điệp lại trở nên rõ nét hơn, và Silescelida acristata là một mảnh ghép quan trọng trong câu chuyện đó.