LOÀI CHIM CỔ ĐẠI MỚI THUỘC NHÓM PHẢN ĐIỂU CÓ ĐUÔI DÀI GẤP ĐÔI CƠ THỂ

Dinoman tháng 6 01, 2026

Các nhà cổ sinh vật học vừa mô tả Plumadraco bankoorum, một loài phản điểu (nhánh Enantiornithes) mới từ Thế Phấn Trắng sớm, sở hữu cặp lông đuôi dài gấp đôi chiều dài cơ thể. Hóa thạch được tìm thấy tại Đông Bắc Trung Quốc, có niên đại khoảng 121 triệu năm.

Phục dựng ngoại hình của Plumadraco bankoorum. Tranh của Ville Sinkkonen.

Theo nhóm nghiên cứu, Plumadraco bankoorum thuộc Họ Bohaiornithidae trong nhóm phản điểu, nhóm chim đa dạng nhất Đại Trung sinh và tuyệt chủng hoàn toàn sau sự kiện tuyệt chủng Phấn Trắng - Cổ Cận cùng khủng long phi điểu. Dù nhiều loài phản điểu từng được ghi nhận có lông đuôi kéo dài, chưa loài nào có tỷ lệ chiều dài lông đuôi vượt trội như Plumadraco bankoorum.

Mẫu vật cho thấy cơ thể loài chim này dài khoảng 14,9 cm, trong khi hai lông đuôi (rectrices) đạt tới 29,3 cm. So sánh với một họ hàng có tỷ lệ gần nhất là Junornis, lông đuôi của Plumadraco bankoorum vẫn dài hơn đáng kể, vượt xa tỷ lệ 1,6 lần chiều dài cơ thể từng được ghi nhận trước đây.

Các nhà khoa học cho rằng mẫu vật gần như chắc chắn là cá thể đực, dựa trên mức độ phô trương của bộ lông. Trong nhiều loài chim hiện đại, những đặc điểm lông đuôi quá dài thường là kết quả của chọn lọc giới tính, khi con cái ưu tiên bạn tình có bộ lông nổi bật. Điều này phù hợp với giả thuyết rằng phản điểu làm tổ trên mặt đất, khiến con cái cần màu sắc ngụy trang, còn con đực có thể tiến hóa lông đuôi cầu kỳ hơn.

Hóa thạch của Plumadraco bankoorum.

Phân tích hóa học bằng thiết bị khối phổ cầm tay cho thấy lông đuôi của Plumadraco bankoorum có màu nâu đậm hoặc đen. Nhóm nghiên cứu cũng lưu ý rằng các màu sắc cấu trúc như xanh lam hoặc ánh kim có thể từng xuất hiện ở phần chóp lông, dù điều này không thể xác định từ dấu vết hóa học hiện có.

Ngoài đặc điểm ngoại hình, nghiên cứu còn cung cấp dữ liệu về khả năng vận động của đuôi. Một số loài phản điểu khác từng cho thấy dấu vết mô cơ ở vùng đuôi, gợi ý rằng chuyển động đuôi bị hạn chế. Tuy nhiên, chúng có thể nâng hạ lông đuôi, hành vi thường thấy trong các màn trình diễn tán tỉnh của chim hiện đại.

Theo nhóm tác giả, phát hiện này cho thấy các đặc điểm phô trương tốn kém về mặt sinh học đã xuất hiện ở chim từ rất sớm trong lịch sử tiến hóa. Những bằng chứng từ Plumadraco bankoorum cho thấy chọn lọc giới tính thông qua sự lựa chọn của con cái đã định hình hình thái và hành vi của chim trong hơn 120 triệu năm.

Nghiên cứu mô tả loài mới được công bố trên tạp chí PLoS ONE, đóng góp thêm dữ liệu quan trọng về sự đa dạng và tiến hóa của các loài chim thuộc Thế Phấn Trắng sớm.