TIÊU BẢN RÁI CÁ KHỔNG LỒ GÂY CHÚ Ý VÌ KHUÔN MẶT ĐỘC LẠ

Ngày nay, nếu đến Bảo tàng Melbourne ở Úc và ghé qua khu trưng bày Khoa học & Sự sống, bạn có thể sẽ gặp gỡ một tiêu bản rái cá với khuôn mặt u sầu thê thảm. Đó chính là C30005, một tiêu bản rái cá khổng lồ thuộc loài Pteronura brasiliensis, được đăng ký vào bộ sưu tập của bảo tàng từ năm 1884 và có xuất xứ từ Suriname.

Tiêu bản "rái cá u sầu" ở Bảo tàng Melbourne. Ảnh: Museums Victoria.

Giống loài của C30005 phân bố rộng khắp ở Nam Mỹ, cư trú ở các sông suối, đầm hồ dồi dào thức ăn. Tuy nhiên, sự hiện diện và các hoạt động của con người tại Nam Mỹ suýt nữa đã đẩy rái cá khổng lồ xuống bờ vực tuyệt chủng. Người ta săn bắt chúng để lấy bộ da rất được ưa chuộng. Hoạt động xây dựng ven sông, làm đập thủy điện cũng như xả thải bừa bãi của con người khiến chúng mất dần môi trường sống. Phải đến khi nhận thức về môi trường thay đổi, chính quyền nhiều quốc gia Nam Mỹ mới nhận ra nguy cơ đối với rái cá khổng lồ (và nhiều động vật hoang dã khác). Rái cá khổng lồ do đó được đưa vào sách đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) và nhận được sự bảo vệ đặc biệt tại nhiều nước. 

Dù đã có mặt tại bảo tàng từ cuối thế kỷ XIX, phải đến năm 2012 thì C30005 mới được cư dân mạng chú ý và trở thành một hiện tượng lan truyền trên mạng xã hội khi nằm trong bộ sưu tập "Những tiêu bản tồi nhất" do một tài khoản đăng lên. Trên thực tế, do hạn chế về công nghệ cũng như hiểu biết về từng giống loài, các tiêu bản thời xưa thường không giữ được nguyên vẹn hình dáng của mẫu vật sau quá trình chế tác. Tuy nhiên chính điều đó đã tạo nên khuôn mặt u sầu đặc trưng và sự độc nhất vô nhị của C30005.

Từ sự nổi tiếng bất ngờ đó, ngày nay C30005 đã trở thành một linh vật mà ai cũng muốn nhìn mặt khi đến với Bảo tàng Melbourne. Nó còn được làm thành thú bông, in lên áo thun để bán cho khách tham quan, mang lại một nguồn thu không nhỏ. Cũng như chú cá Sacabambaspis, "rái cá u sầu" C30005 từ một tiêu bản lỗi đã trở thành một hiện tượng, và cũng là lời cảnh báo về một thiên nhiên đang nguy cấp mà chúng ta cần phải bảo vệ.