PHÁT HIỆN LOÀI KHỦNG LONG CHÂN THẰN LẰN THUỘC NHÓM TURIASAURIA ĐẦU TIÊN Ở ĐÔNG Á

Giới cổ sinh vật học vừa ghi nhận một phát hiện quan trọng từ Thành hệ Trương Hà thuộc Thế Jura giữa của Trung Quốc: chi khủng long chân thằn lằn mới mang tên Yantaloong ("rồng Nhạn Tháp", theo tên làng Nhạn Tháp ở tỉnh Vân Nam), với loài duy nhất được mô tả là Yantaloong lini. 

Phục dựng ngoại hình của Yantaloong lini. Tranh của Total Dino.

Theo nghiên cứu của Zhang Xiao-qin và các cộng sự, Yantaloong lini được xác định dựa trên bộ mẫu vật gồm sáu đốt sống trước xương cùng được bảo tồn tốt. Dù số lượng xương không nhiều, các đặc điểm giải phẫu vẫn đủ để xác định đây là một thành viên của nhánh Eusauropoda chưa từng được biết đến trước đây.

Theo mô tả, Yantaloong có quan hệ gần với các chi Jobaria và Lapparentosaurus. Phân tích phát sinh loài của nhóm nghiên cứu cho thấy Yantaloong có thể nằm trong nhánh Turiasauria, một nhóm khủng long chân thằn lằn vốn trước đây chỉ biết đến ở châu Âu và Bắc Phi. Nếu kết luận này được củng cố bởi các nghiên cứu tiếp theo, Yantaloong sẽ trở thành chi đầu tiên thuộc nhóm Turiasauria được ghi nhận tại Đông Á, mở rộng đáng kể phạm vi phân bố của nhóm này trong Thế Jura giữa.

Để xác định vị trí tiến hóa của Yantaloong, nhóm tác giả đã đưa mẫu vật vào nhiều ma trận phân tích khác nhau, bao gồm các phiên bản cập nhật từ Moore et al. (2023) và Mannion et al. (2019). Kết quả cho thấy vị trí của Yantaloong thay đổi tùy theo phương pháp tính trọng số đặc điểm, nhưng phân tích được đánh giá ổn định nhất đặt nó trong một nhánh rộng của Turiasauria, bên cạnh các dạng như Atlasaurus, Jobaria và các "turiasaur truyền thống" như Turiasaurus hay Zby.

Việc phát hiện Yantaloong mang ý nghĩa quan trọng đối với nghiên cứu khủng long chân thằn lằn châu Á. Trước đây, các loài khủng long chân thằn lằn ở khu vực này chủ yếu thuộc các nhóm như Mamenchisauridae hoặc Macronaria. Sự xuất hiện của một dạng có khả năng thuộc Turiasauria cho thấy hệ sinh thái khủng long tại Đông Á trong Thế Jura giữa có thể đa dạng hơn nhiều so với nhận định trước đây. Đồng thời, phát hiện này cũng góp phần làm sáng tỏ các mối quan hệ tiến hóa giữa những nhóm khủng long chân thằn lằn cổ xưa trên các lục địa từng thuộc siêu lục địa Gondwana và Laurasia.

Dù mới chỉ được biết đến từ một phần nhỏ của cột sống, Yantaloong lini vẫn là một bổ sung đáng kể cho bức tranh tiến hóa của khủng long chân thằn lằn. Các nhà nghiên cứu kỳ vọng những đợt khai quật tiếp theo tại Thành hệ Trương Hà sẽ mang lại thêm mẫu vật hoàn chỉnh hơn, giúp xác định rõ hơn vị trí phát sinh của loài này và vai trò của nó trong hệ sinh thái khủng long Thế Jura giữa của Trung Quốc.