PHÁT HIỆN LOÀI SPINOSAURUS HOÀN TOÀN MỚI VỚI HỘP SỌ KHÁC LẠ Ở SA MẠC SAHARA

Các nhà khoa học vừa công bố một loài khủng long Spinosaurus mới, được đặt tên Spinosaurus mirabilis ("thằn lằn gai phi thường"), sau khi phân tích những hóa thạch đặc biệt được tìm thấy tại sa mạc Sahara. Công trình nghiên cứu đăng trên tạp chí Science cho thấy loài này sở hữu một chiếc mào lớn cong như lưỡi đao trên đỉnh đầu, đặc điểm chưa từng thấy ở các loài Spinosaurus đã biết trước đây.

Phục dựng ngoại hình của Spinosaurus mirabilis. Tranh của Dani Navarro.

Những hóa thạch đầu tiên được phát hiện trong một chuyến thám hiểm tại Niger, khi nhóm nghiên cứu bắt gặp các mảnh xương có hình dáng giống lưỡi liềm. Ban đầu, họ không thể xác định chúng thuộc về loài nào. Chỉ sau khi phân tích chi tiết, các nhà khoa học mới xác nhận đây là phần hộp sọ của một loài Spinosaurus hoàn toàn mới.

Theo nghiên cứu, chiếc mào cong đặc trưng của S. mirabilis được cấu tạo từ xương và phủ một lớp keratin, tương tự phần mũ trên đầu đà điểu đầu mào (cassowary) ngày nay. Điều này cho thấy mào của loài khủng long này có thể còn lớn và nổi bật hơn trong thực tế. Bên cạnh đó, loài này cũng có một “cánh buồm” chạy dọc lưng, giúp tăng khả năng nhận diện trong môi trường sống cổ đại.

Hóa thạch một phần hộp sọ của Spinosaurus mirabilis.

Giáo sư Paul Sereno, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết phát hiện này mở ra góc nhìn mới về hành vi của Spinosaurus. Ông mô tả S. mirabilis như một "con diệc khổng lồ", có thể lội vào vùng nước sâu khoảng hai mét nhờ đôi chân khỏe, nhưng nhiều khả năng săn mồi ở vùng nước nông, nơi có nhiều loài cá lớn sinh sống.

Dù không tham gia nghiên cứu, nhà cổ sinh vật học David Hone đánh giá cao phát hiện này. Ông cho rằng loài mới giúp củng cố một số giả thuyết về Spinosaurus, đặc biệt là sự tồn tại của mào và lối sống gắn liền với môi trường nước. Tuy vậy, ông nhấn mạnh rằng nhiều câu hỏi về nhóm khủng long này vẫn chưa có lời giải do phần lớn hóa thạch còn lại đều rời rạc và không hoàn chỉnh.

Khu vực phát hiện hóa thạch từng là một mạng lưới sông ngòi trong Kỷ Phấn Trắng, trái ngược hoàn toàn với cảnh quan sa mạc khô cằn ngày nay. Từ thập niên 1950, nơi đây đã nổi tiếng với nhiều hóa thạch lớn, bao gồm cá sấu khổng lồ Sarcosuchus và khủng long ăn thực vật Nigersaurus. Tuy nhiên, một số địa điểm từng được ghi nhận đã bị lãng quên trong nhiều thập niên trước khi nhóm nghiên cứu quay lại khảo sát.

So sánh hộp sọ của Spinosaurus mirabilis (trên) và Spinosaurus aegyptiacus (dưới).

Nhờ sự hỗ trợ của người dân địa phương, nhóm khoa học đã tiếp cận thêm các điểm khai quật mới, nơi họ tìm thấy hóa thạch của nhiều loài khác nhau, bao gồm cả Spinosaurus mirabilis. Những mẫu vật thu được từ nhiều cá thể giúp các nhà nghiên cứu tái dựng hình dáng tổng thể của loài khủng long này, dù kích thước trưởng thành của chúng vẫn chưa được xác định do tất cả mẫu vật đều thuộc cá thể chưa trưởng thành.

Dựa trên những mẫu hiện có, các cá thể S. mirabilis được ước tính dài khoảng tám mét tại thời điểm chết, nhưng có thể lớn hơn nhiều khi trưởng thành. Hình dạng hộp sọ và răng đan xen cho thấy loài này chủ yếu ăn cá, phù hợp với môi trường sống ven nước. Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn chưa thể xác định toàn bộ đặc điểm giải phẫu của loài do thiếu bộ xương hoàn chỉnh.

Phát hiện Spinosaurus mirabilis góp thêm một mảnh ghép quan trọng vào bức tranh còn dang dở về Họ Đại long xương gai (Spinosauridae). Dù nổi tiếng nhờ ngoại hình độc đáo và sự xuất hiện khá dày đặc trong văn hóa đại chúng, Họ Đại long xương gai vẫn là một trong những nhóm khủng long ít được hiểu rõ nhất. Các nhà khoa học hy vọng rằng những bộ xương đầy đủ hơn của họ này, vốn đã được biết đến nhưng chưa được nghiên cứu kỹ, sẽ sớm được phân tích để giải đáp những bí ẩn còn tồn tại.