CÔNG BỐ PHÁT HIỆN LOÀI THƯƠNG LONG NƯỚC NGỌT Ở PHÁP

Các nhà cổ sinh vật học đã mô tả một loài thương long mới mang tên Garamaudo bauciensis, dựa trên những hóa thạch được phát hiện ở vùng Provence, Đông Nam nước Pháp. Nghiên cứu cho thấy loài bò sát này sống vào tầng Santonian của Thế Phấn Trắng muộn, cách đây khoảng 84 triệu năm, và nhiều khả năng đã sinh sống trong môi trường hồ nước ngọt thay vì biển như phần lớn các thương long được biết đến trước đây.

Phục dựng ngoại hình của Garamaudo bauciensis. Nguồn: Bardet et al.

Garamaudo bauciensis thuộc nhóm Tethysaurinae, một nhánh thương long cổ trong Liên họ Mosasauroidea. Theo các tác giả nghiên cứu, Mosasauroidea là nhóm bò sát có vảy sống dưới nước đã xuất hiện từ đầu tầng Cenomanian và phân bố rộng khắp thế giới trước khi tuyệt chủng cùng nhiều sinh vật khác trong sự kiện tuyệt chủng cuối Kỷ Phấn Trắng. Nhóm này có sự đa dạng lớn về kích thước, môi trường sống và chế độ ăn.

Hóa thạch của loài mới được phát hiện từ năm 1997 tại địa điểm Bouc-Bel-Air – Sousquières thuộc thành phố Bouc-Bel-Air. Mẫu vật gồm một phần xương hàm dưới, các đốt sống, xương sườn, xương chậu và xương cánh tay. Các nhà nghiên cứu xác định số hóa thạch này đại diện cho ít nhất bốn cá thể khác nhau, mặc dù phần lớn xương có thể thuộc về một cá thể duy nhất.

Phân tích địa chất cho thấy địa điểm hóa thạch từng là một hệ sinh thái nước ngọt, nhiều khả năng là một hồ giàu chất dinh dưỡng và có khả năng tạo trầm tích cacbonat. Môi trường này đôi khi chịu ảnh hưởng của các đợt ngập lụt và thay đổi mực nước. Theo nhóm nghiên cứu, những trận lũ diễn ra nhanh chóng có thể giải thích tình trạng bảo tồn đặc biệt của bộ hóa thạch, trong đó nhiều xương bị gãy nhưng bề mặt vẫn còn nguyên vẹn.

Một phần xương hàm của Garamaudo bauciensis. Nguồn: Bardet et al.

Ước tính, Garamaudo bauciensis dài khoảng 2,5 mét. Khác với nhiều thương long tiến hóa cao sống ngoài biển, loài này vẫn duy trì các chi có hình thái phù hợp với việc di chuyển trên cạn và có xương chậu gắn chắc với cột sống. Xương sườn dài và tương đối thẳng cho thấy cơ thể của chúng sâu nhưng hẹp, dẹt sang hai bên. Từ những đặc điểm này, các nhà khoa học cho rằng con vật có thể bơi bằng các chuyển động uốn lượn của thân tương tự lươn.

Các ảnh chụp cắt lớp vi tính (CT) còn cho thấy xương đốt sống, xương sườn và xương cánh tay của loài này có cấu trúc đặc và dày bất thường. Nhóm nghiên cứu nhận định đặc điểm này có thể liên quan đến khả năng điều chỉnh độ nổi khi hoạt động trong môi trường nước nông. Họ cho rằng loài vật này có thể lặn xuống những độ sâu không lớn và sử dụng chiến thuật phục kích để săn mồi. Tuy nhiên, mật độ xương cao cũng khiến chúng khó thích nghi với cuộc sống hoàn toàn trên cạn.

Dù chưa xác định được chế độ ăn cụ thể, các nhà khoa học cho rằng Garamaudo bauciensis có thể nằm trong nhóm động vật săn mồi đứng đầu hệ sinh thái hồ nước ngọt nơi nó sinh sống. Những con mồi tiềm năng có thể bao gồm cá nhỏ, bò sát hoặc lưỡng cư sống trong cùng môi trường. Tuy nhiên, nghiên cứu hiện chưa có bằng chứng trực tiếp để khẳng định thành phần thức ăn của loài này.

Theo các tác giả, việc xếp loài mới vào nhóm Tethysaurinae bổ sung thêm bằng chứng cho thấy một số thương long trong nhánh này đã tiến hóa để thích nghi với môi trường nước ngọt. Trong khi đó, các thương long tiến hóa hơn với cấu trúc cơ thể hoàn toàn thích nghi cho việc bơi lội ngoài đại dương đã phát triển mạnh trong môi trường biển mở và phân bố rộng trên toàn cầu. Phát hiện mới góp phần làm rõ lịch sử tiến hóa phức tạp hơn nhiều của thương long sau tầng Turonian, đồng thời cho thấy sự phân hóa sinh thái trong nhóm này có thể đa dạng hơn so với nhận định trước đây.