LOÀI THỎ KHỔNG LỒ NHẤT TỪNG BIẾT TRONG LỊCH SỬ

Trong lúc bộ phim Thỏ Ơi đang làm mưa làm gió ngoài rạp Việt, thì Dinoman cũng mới biết rằng cách đây khoảng 5 triệu năm trước (tương ứng với Thế Thượng Tân), trên hòn đảo Menorca thuộc quần đảo Balearic ở phía Tây Địa Trung Hải, từng có một loài thỏ khổng lồ sống trên hòn đảo này, đó là Nuralagus rex (nghe "rex" là thấy uy tín rồi).

Nuralagus rex khi đứng cạnh thỏ hiện đại.

Đúng như cái tên "rex" đầy khí chất, Nuralagus rex thực sự là "vua thỏ" của Menorca, cũng như vua của các loài thỏ (Bộ Lagomorpha) từng tồn tại. Với cân nặng 8-12 kg và chiều cao gần nửa mét, nó là loài thỏ lớn nhất từng được biết đến trong lịch sử. Nhưng trái với hình dung về một con thỏ khổng lồ nhanh nhẹn, Nuralagus lại có cơ thể khá vụng về: cột sống ngắn và cứng, chân sau không phát triển để nhảy, giác quan kém tinh nhạy hơn thỏ hiện đại. Trông nó giống một sinh vật hiền lành, chậm rãi, sống cuộc đời không vội vã giữa môi trường đảo yên bình.

Lý do khiến Nuralagus đạt đến kích thước "khủng" như vậy nằm ở hiện tượng khổng lồ hóa của các sinh vật sống cô lập trên đảo ("island gigantism" hay "insular gigantism", còn gọi là "quy tắc Foster"). Trên Menorca thời Thượng Tân, gần như không có động vật ăn thịt nào đe dọa nó. Khi không cần chạy trốn, áp lực tiến hóa buộc thỏ phải nhỏ, nhanh và cảnh giác gần như biến mất. Thay vào đó, Nuralagus tiến hóa theo hướng tăng kích thước cơ thể, phát triển chậm nhưng sống lâu hơn, giống nhiều loài động vật trên đảo khác từng trải qua quá trình tương tự.

Thế nhưng, vương triều thỏ khổng lồ này không kéo dài mãi. Cuối Thượng Tân - đầu Cánh Tân, mực nước biển hạ thấp khiến Menorca và Mallorca nối liền nhau. Các loài thú từ Mallorca, bao gồm những động vật nhanh nhẹn và cạnh tranh mạnh hơn như Myotragus hay các loài gặm nhấm khác, tràn sang Menorca. Sự xuất hiện của những "hàng xóm mới" này phá vỡ hệ sinh thái ổn định mà Nuralagus phụ thuộc vào. Không đủ khả năng cạnh tranh và thích nghi, loài thỏ khổng lồ này đã biến mất, để lại dấu ấn độc đáo trong lịch sử tiến hóa của các loài trên đảo.